مهدی جان

ضرب المثل های فارسی 1

[ویرایش] آ

·         «آب از دستش نمی‌چکه.»

·         «آب از سرچشمه گل‌آلوده.»

·         «آب از آب تکان نمی‌خوره.»

·         «آب از سرش گذشته.»

·         «آب از آب تکان نخورد.»

·         «آب پاکی را روی دستش ریخت.»

·         «آب در کوزه و ما تشنه‌لبان می‌گردیم.»

·         «آب را گل‌آلود می‌کنه که ماهی بگیره.»

·         «آب را باید از سرچشمه بست.»

·         «آب زیر پوستش افتاده.»

·         «آب که یه جا بمونه، می‌گنده.»

·         «آبکش رو نگاه کن که به کفگیر می‌گه تو سه سوراخ داری.»

·         «آب که از سر گذشت، چه یک ذرع چه صد ذرع ـ چه یک نی چه صد نی.»

·         «آب که از سر گذشت، چه یک وجب چه صد وجب.»

·         «آب که سر بالا می‌ره، قورباغه ابوعطا می‌خونه.»

·         «آب نمی‌بینه و گرنه شناگر قابلیه.»

·         «آبی از او گرم نمی‌شه.»

·         «آتش که گرفت، خشک و تر می‌سوزد.»

·         «آخر شاه منشی، کاه‌کشی است.»

·         «آخوندنباتی یعنی کشک»

·         «آخوند نباشد درد و غم»

·         «آدم، آ هست و دم.»

·         «آدم از کوچکی بزرگ می‌شود.»

·         «آدم با کسی که علی گفت، عمر نمی‌گه.»

·         «آدم بد حساب، دوبار می‌ده.»

·         «آدم به‌کیسه‌اش نگاه می‌کند.»

·         «آدم پول پیدا می‌کند، پول، آدم را پیدا نمی‌کند.»

·         «آدم تنبل، عقل چهل وزیر داره.»

·         «آدم خودش بمیرد هوادارش نمیرد.»

·         «آدم خوش معامله، شریک مال مردمه.»

·         «آدم دانا به نیشتر نزند مشت»

·         «آدم دست پاچه، کار را دوبار می‌کنه.»

·         «آدم دست پاچه دوبار می‌شاشه.»

·         «آدم زنده، زندگی می‌خواد.»

·         «آدم زنده وکیل وصی نمی‌خواد.»

·         «آدم گدا، اینهمه ادا؟»

·         «آدم گرسنه، خواب نان سنگک می‌بینه.»

·         «آدم گرسنه، یاد پلوی عروسیش می‌افته.»

·         «آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش می‌زنه.»

·         «آردها مونو بیختیم، الک‌ها مونو آویختیم.» (آرد خود را بیختیم، آردبیز را آویختیم.)

·         «آرزو بر جوانان عیب نیست.»

·         «آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است// با دوستان مروت، با دشمنان مدارا» حافظ

·         «آستین نو، پلو بخور»

·         «آسوده کسی که خر نداره// از کاه و جوش خبر نداره.»

·         «آسیاب به نوبت.»

·         «آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه.»

·         «آشپز که دوتا شد، آش یا شوره یا بی‌نمک.» (آشپز که دوتا شد ،آش یا شور می‌شه یا بی‌نمک )

·         «آش با جاش.»

·         «آش نخورده و دهن سوخته.»

·         «آش اینجا لواش اینجا کجا برم به از اینجا.»

·         «آش کشک خاله اته؛ بخوری پاته، نخوری پاته.»

·         «آفتابه خرج لحیمه.»

·         «آفتابه لگن هفت دست، ولی شام و ناهار هیچی.»

·         «آفتابه و لولهنگ هر دو یک کار می‌کنند، اما قیمتشان موقع گرو گذاشتن معلوم می‌شه.»

·         «آمدم ثواب کنم، کباب شدم.»

·         «آمد زیر ابروشو برداره، چشمش را کور کرد.»

·         «آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا» شهریار

·         «آنان که غنی‌ترند، محتاج‌ترند.» ~ سعدی

·         «آن‌چه دلم خواست نه آن شد// آنچه خدا خواست همان شد.»

·         «آن‌را که حساب پاک است، از محاسبه چه باک است؟»

·         «آن‌قدر بارکن که بکِشد، نه آن‌قدر که بکُشد»

·         «آن‌قدر بایست، تا علف زیر پات سبز بشه.»

·         «آن‌قدر سمن هست، که یاسمن توش گمه.»

·         «آن‌قدر مار خورده که افعی شده.»

·         «آن‌ ممه را لولو برد.»

·         «آن‌وقت که جیک‌جیک مستانت بود، یاد زمستانت نبود؟»

·         «آن یکی می‌گفت اشتر را که هی// از کجا می‌آیی ای فرخنده‌پی// گفت: از حمام گرم کوی تو// گفت: خود پیداست از زانوی تو»

·         «آواز دهل شنیدن از دور خوشه.»

[ویرایش] الف

·         «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کار اند// تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری» سعدی

·         «اجاره نشین خوش نشینه.»

·         «ارث خرس به کفتار میرسه.»

·         «ارزان خری، انبان خری.»

·         «از آب کره می‌گیره.»

·         «از آب گذشته‌است.»

·         «از آب گل آلود ماهی می‌گیره.»

·         «از اسب افتاده‌ایم، اما از اصل نیفتاده‌ایم.»

·         «از اونجا مونده، از اینجا رونده.»

·         «از اون نترس که‌های و هوی داره، از اون بترس که سر به تو داره.»

·         «از این امامزاده کسی معجزه نمی‌بینه.» یا «این امامزاده کور میکنه ولی شفا نمی‌ده.»

·         «از این دم بریده هر چی بگی برمیاد.»

·         «از این ستون به آن ستون فرجه.»

·         «از بی‌کفنی زنده‌ایم.»

·         «از تنگی چشم پیل معلومم شد * کآنان که غنی‌ترند محتاج‌ترند.» ~ سعدی

·         «از تو حرکت، از خدا برکت.»

·         «از حق تا ناحق چهار انگشت فاصله‌است.»

·         «از خر افتاده، خرما پیدا کرده.»

·         «از خرس موئی کندن، غنیمته.»

·         «از خر می‌پرسی چهارشنبه کیه؟»

·         «از خودت گذشته، خدا عقلی به بچه‌هات بده.»

·         «از درد لاعلاجی به خر میگه خانمباجی.»

·         «از دور دل و می‌بره، از جلو زهره رو.»

·         «از سه چیز باید حذر کرد، دیوار شکسته، سگ درنده، زن سلیطه.»

·         «از سوراخ سوزن رد می شه، از در دروازه رد نمی شه.»

·         «از شما عباسی، از ما رقاصی.»

·         «از کوزه همان برون تراود که در اوست.» ((گر دایره کوزه ز گوهر سازند))

·         «از کیسه خلیفه می‌بخشه.»

·         «از گدا چه یک نان بگیرند و چه بدهند.»

·         «از گیر دزد در آمده، گیر رمال افتاد.»

·         «از ماست که بر ماست.»

·         «از مال پس است و از جان عاصی.»

·         «از مردی تا نامردی یک قدم است.»

·         «از من بدر، به جوال کاه.»

·         «از نخورده بگیر، بده به خورده.»

·         «از نو کیسه قرض مکن، قرض کردی خرج نکن.»

·         «از هر چه بدم اومد، سرم اومد.»

·         «از هول هلیم افتاد توی دیگ.»

·         «از یک گل بهار نمی‌شه.»

·         «از این گوش می‌گیره، از آن گوش در می‌کنه.»

·         «اسباب خونه به صاحبخونه میره.»

·         «اسب پیش‌کشی‌رو، دندوناشو نمی‌شمرند.»

·         «اسب تازی در طویله گر ببندی پیش خر// رنگشان همگون نگردد، طبعشان همگون شود» میرزا حبیب روحی

(اسب و خر را که یک جا ببندند، اگر هم‌بو نشند همخو می‌شند.)

·         «اسب تازی شده مجروح به‌زیر پالان// طوق زرین همه در گردن خر می‌بینم» حافظ

·         «اسب ترکمنی است، هم از توبره می‌خوره هم ازآخور.»

·         «اسب دونده جو خود را زیاد می‌کنه.»

·         «اسب را گم کرده، پی نعلش می‌گرده.»

·         «اسب لاغر میان به کار آید// روز میدان نه گاو پرواری» سعدی

·         «اسب‌ها را نعل می‌کردند، کک هم پایش را بلند کرد.»

·         «استاد علم!- این رنگ به‌علم نبود.» (اوسا علم! این یکی رو بکش قلم!)

·         «استخری که آب نداره، این همه قورباغه می‌خواد چه‌کار؟»

·         «استخوان لای زخم گذاشتن.»

·         «اصل کار بر و روست، کچلی زیر موست.»

·         «افاده‌ها طبق طبق سگ‌ها به دورش وق وق.»

·         «افتادگی آموز اگر طالب فیضی// هرگز نخورد آب زمینی که بلند است» پوریای ولی

·         «اکبر ندهد، خدای اکبر بدهد.»

·         «اگر بیل‌زنی، باغچه خودت را بیل بزن.»

·         «اگر برای من آب نداره، برای تو که نان داره.»

·         «اگر چاه آب ندارد، برای مقنی نان دارد.»

·         «اگه باباشو ندیده بود، ادعای پادشاهی می‌کرد.»

·         «اگر بپوشی رختی، بنشینی به تختی، تازه می‌بینمت بچشم آن وختی.»

·         «اگر برکه‌ای پر کنند از گلاب// سگی در وی افتاد کند منجلاب» سعدی

·         «اگه پشیمونی شاخ بود، فلانی شاخش به آسمان می‌رسید.»

·         «اگر تو مرا عاق کنی، منهم ترا عوق می‌کنم.»

·         «اگر جراحی، پیزی خودتو جا بنداز.»

·         «اگر خدا بخواهد، از نر هم می‌دهد.»

·         «اگه خاله‌ام ریش داشت، آقا دائیم بود.»

·         «اگه خیر داشت، اسمشو می‌گذاشتند خیرالله.»

·         «اگر دانی که نان دادن ثواب است// تو خود می‌خور که بغدادت خرابست.»

·         «اگه دعای بچه‌ها اثر داشت، یک معلم زنده نمی‌موند.»

·         «اگه زاغی کنی، زیقی کنی، می‌خورمت.»

·         «اگه زری بپوشی، اگر اطلس بپوشی، همون کنگر فروشی.»

·         «اگر علی ساربان است، می‌داند شتر را کجا بخواباند.»

·         «اگه کلاغ جراح بود، ماتحت خودشو بخیه میزد.»

·         «اگه لالائی بلدی، چرا خوابت نمی‌بره.»

·         «اگه لر به بازار نره بازار می‌گنده.»

·         «اگه مردی، سر این دسته هونگ (هاون) و بشکن.»

·         «اگه بگه ماست سفیده، من می‌گم سیاهه.»

·         «اگه مهمون یکی باشه، صاحبخونه براش گاو می‌کشه.»

·         «اگه نخوردیم نون گندم، دیدیم دست مردم.»

·         «اگه نشاشیدی، شب درازه.»

·         «اگه نی زنی چرا بابات از حصبه مرد.»

·         «اگه هفت تا دختر کور داشته باشه، یک‌ساعته شوهر میده.»

·         «اگه همه گفتند نون و پنیر، تو سرت را بگذار زمین و بمیر.»

·         «امان از خانه‌داری، یکی میخری دو تا نداری.»

·         «امان از دوغ لیلی، ماستش کم بود آبش خیلی.»

·         «اندک اندک جمع گردد وانگهی دریا شود» سعدی

·         «انگور خوب، نصیب شغال میشه.»

·         «اولاد، بادام است اولاد اولاد، مغز بادام.»

·         «اول بچش، بعد بگو بی‌نمکه.»

·         «اول برادریتو ثابت کن، بعد ادعای ارث و میراث کن.»

·         «اول بقالی و ماست ترش‌فروشی.»

·         «اول جلو خونه خودت جارو کن بعد خونه همسایه.»

·         «اول پیاله و بد مستی.»

·         «اول، چاه را بکن، بعد منار را بدزد.»

·         «ای آقای کمر باریک، کوچه روشن کن و خانه تاریک.»

·         «این بو که میاید بوی کباب نیست بلکه خر داغ می‌کنند.»

(اینجا گوشت کباب نمی‌کنند بلکه خر داغ می‌کنند.) (از دور بوی کباب میاد، از نزدیک خر داغ می‌کنند.)

·         «این تو بمیری، از آن تو بمیری‌ها نیست.»

·         «اینجا کاشان نیست که کپه با فعله باشد.»

·         «این حرفها برای فاطی تنبون نمیشه.»

·         «این دغل دوستان که می‌بینی// مگسانند گرد شیرینی.»

·         «این قافله تا به حشر لنگ است.»

·         «اینکه برای من آوردی، ببر برای خاله‌ات.»

·         «اینو که زائیدی بزرگ کن.»

·         «این هفت‌صد دینار، غیر از آن چارده‌شاهی است.»

·         «این‌همه چریدی دنبه‌ات کو؟»

·         «این‌همه خر هست و ما پیاده میریم.»

[ویرایش] ب

·         «با آل علی هرکه در افتاد، ور افتاد.»

·         «با اون زبون خوشت، با پول زیادت، یا با راه نزدیکت.»

·         «با این ریش می‌خواهی بری تجریش؟»

·         «با پا راه بری کفش پاره می‌شه، با سر کلاه.»

·         «با خوردن سیر شدی با لیسیدن نمی‌شی.»

·         «باد آورده را باد می‌برد.»

·         «با دست پس می‌زنه، با پا پیش می‌کشه.»

·         «بادنجان بم آفت ندارد.»

·         «بادمجان دور قاب چین.»

·         «بارون آمد، ترک‌ها به‌هم رفت.»

·         «بار کج به منزل نمی‌رسد.»

·         «با رمال شاعر است، با شاعر رمال، با هر دو هیچکدام با هیچکدام هر دو.»

·         «بازی اشکنک داره، سر شکستنک داره.»

·         «بازی بازی، با ریش بابا هم بازی.»

·         «با سیلی صورت خودشو سرخ نگه میداره.»

·         «با کدخدا بساز، ده را بچاپ.»

·         «با گرگ دنبه می‌خوره، با چوپان گریه می‌کنه.»

·         «بالا بالاها جاش نیست، پائین پائین‌ها راش نیست.»

·         «بالاتو دیدیم، پائینتم دیدیم.»

·         «با مردم زمانه سلامی و والسلام.»

·         «با نردبان به آسمون نمی‌شه رفت.»

·         «با همین پرو پاچین، میخواهی بری چین و ماچین؟"

·         «باید گذاشت در کوزه آبش را خورد.»

·         «با یکدست دو هندوانه نمی‌شود برداشت.»

·         «با یک گل بهار نمی‌شه.»

·         «ببینیم و تعریف کنیم.»

·         «بچه سر پیری زنگوله پای تابوته.»

·         «بچه سر راهی برداشتم پسرم بشه، شوهرم شد.»

·         «بخور و بخواب کار منه، خدا نگهدار منه.»

·         «بدبخت اگر مسجد آدینه بسازد// یا طاق فرود آید، یا قبله کج آید.»

·         «بدهکار رو که رو بدی طلبکار می‌شه.»

·         «برادران جنگ کنند، ابلهان باور کنند.»

·         «برادر پشت، برادرزاده هم پشت؛ خواهرزاده را با زر بخر با سنگ بکش»

·         «برادری بجا، بزغاله یکی هفت‌صنار.»

·         «برای شکار بچه‌ببر به مغاک ببر باید رفت.»

·         «بر آن کدخدا زار باید گریست که دخلش بود نوزده خرج بیست»

·         «برای کسی بمیر که برات تب کنه.»

·         «برای همه مادره، برای ما زن‌بابا.»

·         «برای یک بی‌نماز، در مسجدو نمی‌بندند.»

·         «برای یه دستمال قیصریه رو آتیش میزنه.»

·         «بر عکس نهند نام زنگی کافور.»

·         «برو کشک‌تو بساب.»

·         «بزک نمیر بهار میاد// کنبزه با خیار میاد.»

·         «بز گر از سر چشمه آب می‌خوره.»

·         «بعد از چهل سال گدایی، شب جمعه را گم کرده.»

·         «بعد از هفت کره، ادعای بکارت.»

·         «بگو نبین، چشممو هم می‌گذارم، بگو نشنو در گوشمو می‌گیرم، اما اگر بگی نفهمم، نمی‌تونم.»

·         «بگیر و ببند بده دست پهلوون.»

·         «بلبل هفت تا بچه میزاره، شیش تاش سیسکه، یکیش بلبل.»

·         «بمیر و بدم.»

·         «بنگر که چه می‌گوید، منگر که، که می‌گوید!»

·         «بوجار لنجونه از هر طرف باد بیاد، بادش میده.»

·         «به اشتهای مردم نمی‌شود نان خورد.»

·         «به بهلول گفتند ریش تو بهتره یا دم سگ؟ گفت: اگر از پل جستم ریش من و گرنه دم سگ.»

·         «به جای شمع کافوری چراغ نفت می‌سوزد.»

·         «بهر خران چه کاه برند چه زعفران»

·         «به درویشه گفتند بساطتو جمع کن، دستشو گذاشت در دهنش.»

·         «به دعای گربه کوره بارون نمیاد.»

·         «به روباهه گفتند: شاهدت کیه؟ گفت: دمبم.»

·         «به ‌زبون خوش مار از سوراخ در میاد.»

به شتر گفتند غمزه کن زد پالیز را ویران کرد

·         «به شترمرغ گفتند: بار ببر، گفت: مرغم، گفتند: بپر، گفت: شترم

·         «به شتره گفتند: شاشت پسه، گفت: چی چیم مثل همه کسه؟»

·         «به شتره گفتند: راه رفتنت کجه، گفت: چی چیم راسته؟»

·         «به قاطر گفتند: بابات کیه؟ گفت: آقادائیم اسبه

·         «به کچله گفتند: چرا زلف نمیزاری؟ گفت: من از این قرتی‌گری‌ها خوشم نمیاد.»

·         «به کک بنده که رقاص خداست.»

·         «به کیشی آمدند به فیشی رفتند.»

·         «به گاو و گوسفند کسی کاری نداره؟»

·         «به مالت نناز که به یک شب بنده، به حسنت نناز که به یک تب بنده.»

·         «به ماه میگه تو در نیا من در میام.»

·         «به مرغشان کیش نمی‌شه گفت.»

·         «به مرگ می‌گیره تا به تب راضی بشه.»

·         «به هرکجا که روی آسمان همین رنگه.»

·         «به یکی گفتند: بابات از گرسنگی مُرد. گفت: داشت و نخورد؟»

·         «به یکی گفتند: سرکه هفت‌ساله داری؟ گفت: دارم و نمی‌دم، گفتند: چرا؟ گفت: اگر می‌دادم هفت ساله نمیشد.»

·         «بیله دیگ، بیله چغندر.»

·         «بین همه پیامبرها جرجیس انتخاب کرده»

·         «از ترس عقرب جراره به نيش مار غاشيه پناه بردن»

[ویرایش] پ

·         «پا را به اندازه گلیم باید دراز کرد.»

·         «پای خروستو ببند، به مرغ همسایه هیز نگو.»

·         «پایین‌پایین‌ها جاش نیست، بالابالاها راش نیست.»

·         «پز عالی، جیب خالی.»

·         «پس از چهل سال چارواداری، الاغ خودشو نمی‌شناسه.»

·         «پس از قرنی شنبه به نوروز میافته.»

·         «پستان مادرش را گاز گرفته.»

·         «پسرخاله دسته دیزی.»

·         «پسر زائیدم برای رندان، دختر زائیدم برای مردان، موندم سفیل و سرگردان.»

·         «پسر کو ندارد نشان از پدر// تو بیگانه خوانش نخوانش پسر.»

·         «پشت تاپو بزرگ شده.»

·         «پنج انگشت برادرند، برابر نیستند.»

·         «پوست خرس نزده می‌فروشه.»

·         «پول است نه جان است که آسان بتوان داد.»

·         «پول پیدا کردن آسونه، اما نگهداریش مشکله.»

·         «پول حرام، یا خرج شراب شور میشه یا شاهد کور.»

·         «پولدارها به کباب، بی‌پولها به بوی کباب.»

·         «پول ما سکه عُمَر داره.»

·         «پیاده شو با هم راه بریم.»

·         «پیاز هم خودشو داخل میوه‌ها کرده.»

·         «پی خر مرده میگرده که نعلش را بکنه.»

·         «پیراهن بعد از عروسی برای گل منار خوبه.»

·         «پیرزنه دستش به درخت گوجه نمی‌رسید، می‌گفت: ترشی بمن نمی‌سازه.»

·         «پیش از آخوند منبر نرو.»

·         «پیش‌ رو خاله، پشت سر چاله.»

·         «پیش قاضی و معلق بازی.»

[ویرایش] ت

·         «تا ابله در جهانه، مفلس درنمی‌مانه.»

·         «تابستون پدر یتیمونه.»

·         «تا پریشان نشود کار به سامان نرسد.»

·         «تا تریاق از عراق آرند، مار گزیده مرده باشد.»

·         «تا تنور گرمه نون‌و بچسبون.»

·         «تا تو فکر خر بکنی ننه، منو در بدر می‌کنی ننه.»

·         «تا چراغ روشنه جونورها از سوراخ میان بیرون.»

·         «تا شغال شده بود به چنین سوراخی گیر نکرده بود.»

·         «تا کرکس بچه‌دار شد، مردار سیر نخورد.»

·         «تا گفته‌ای غلام توام، می‌فروشنت.»

·         «تا گوساله گاو بشه، دل مادرش آب می‌شه.»

·         «تا مار راست نشه توی سوراخ نمی‌ره.»

·         «تا نازکش داری نازکن، نداری پاهاتو دراز کن.»

·         «تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها.»

·         «تا هستم به ریش تو بستم.»

·         «تب تند عرقش زود در میاد.»

·         «تخم‌مرغ دزد، شتر دزد می‌شه.»

·         «تخم نکرد، وقتی هم کرد توی کاهدون کرد.»

·         «ترب هم جزء مرکبات شده.»

·         «ترتیزک خریدم قاتق نونم بشه، قاتل جونم شد.»

·         «تره به تخمش می‌ره، حسنی به باباش.»

·         «تعارف کم کن‌ و بر مبلغ افزا.»

·         «تغاری بشکند ماستی بریزد// جهان گردد به کام کاسه لیسان.»

·         «تف سر بالا، بر می‌گرده به ریش صاحبش.»

·         «تلافی غوره رو سر کوره در میاره.»

·         «تنبان مرد که دو تا شد به فکر زن دوم می‌افته.»

·         «تنبل مرو به سایه، سایه خودش می‌آیه.»

·         «تنها به قاضی رفته خوشحال برمی‌گرده.»

·         «تو از تو، من از بیرون.»

·         «تو بگو ف من میگم فرحزاد.»

·         «توبه گرگ مرگه.»

·         «تو که نی‌زن بودی چرا آقا دائیت از حصبه مرد.»

·         «تومون خودمونو می‌کشه، بیرونمون مردم را.»

·         «توی دعوا نون و حلوا خیر نمی‌کنند.»

[ویرایش] ث

·         «ثنای خویش گفتن بود از تهی‌میانی» (پس از این‌همه مناقب، خجلم خجل پشیمان که...) نظامی

·         «ثوابت باشد ای دارای خرمن// اگر رحمی کنی بر خوشه‌چینی» حافظ

·         «ثواب راه به‌خانه صاحب خود می‌برد.»

[ویرایش] ج

·         «جا تره و بچه نیست.»

·         «جاده دزد زده تا چهل روز امنه.»

·         «جای سوزن انداختن نیست.»

·         «جایی نمی‌خوابه که آب زیرش بره.»

·         «جایی که میوه نیست چغندر، سلطان مرکباته.»

·         «جلوی آب رودخانه را می شود گرفت، جلوی حرف (دهن) مردم را نه.»

·         «جواب ابلهان خاموشیست.»

·         «جواب‌های، هویه.»

·         «جوانی کجائی که یادت بخیر.»

·         «جوجه را آخر پائیز می‌شمرند.»

·         «جوجه همیشه زیر سبد نمی‌مونه.»

·         «جو دادن خر تو کتل (کوتل) فایده نداره.»

·         «جون به عزرائیل نمی‌ده.»

·         «جهود، دعاش را آورده.»

·         «جیبش تار عنکبوت بسته.»

·         «جیگر جیگره، دیگر دیگره.»

·         «جهان دیدن به از جهان خوردن است.»

[ویرایش] چ

·         «چار دیواری اختیاری.»

·         «چاقو دسته خودشو نمیبره.»

·         «چاه‌کن همیشه ته چاهه.»

·         «چاه مکن بهر کسی، اول خودت، دوم کسی.»

·         «چاه نکنده منار دزدیده.»

·         «چرا توپچی نشدی.»

·         «چراغی که به خانه رواست، به مسجد حرام است.»

·         «چراغی را که ایزد برفروزد هر آنکس پف کند ریشش بسوزد.»

·         «چشیده خور بدتر از میراث خوره.»

·         «چشم داره نخودچی، ابرو نداره هیچی.»

·         «چشمش آلبالو گیلاس می‌چینه.»

·         «چشمش هزار کار میکنه که ابروش نمیدونه.»

·         «چغندر گوشت نمیشه، دشمنم دوست نمیشه.»

·         «چنار در خونه‌شونو نمی‌بینه.»

·         «چنین است رسم سرای درشت»

·         «چوب خدا صدا نداره، هر کی بخوره دوا نداره.»

·         «چوب دو سر طلاست.»

·         «چوب را که برداری، گربه دزده فرار میکنه.»

·         «چوب معلم گله، هر کی نخوره خله.»

·         «چو به گشتی، طبیب از خود میازار// چراغ از بهر تاریکی نگه‌دار.» (...که بیماری توان بودن دگر بار) سعدی

·         «چو دخلت نیست خرج آهسته‌تر کن// که می‌گویند ملاحان سرودی// اگر باران به کوهستان نبارد// به سالی دجله گردد خشک رودی»

·         «چه خوشست دوشاب فروشی، هیچ‌کس نخرد خودت بنوشی.»

·         «چه عزائیست که مرده‌شور هم گریه می‌کنه.»

·         «چه علی خواجه، چه خواجه علی.»

·         «چه مردی بود کز زنی کم بود.» (چو از راستی بگذری خم بود...) عنصری

·         «چیزی که شده پاره، وصله ور نمی‌داره.»

·         «چیزی که عوض‌داره گله‌نداره.»

[ویرایش] ح

·         «حسنی به مکتب نمی‌رفت وقتی می‌رفت جمعه می‌رفت.»

·         «حرف حق تلخ است.»

·         «حرف ٫حرف می اره .اسمان برف می اره»

·         «حوضی که ماهی نداره قورباغه سالاره»

·         «حرف راست رو از بچه بشنو»

[ویرایش] خ

·         «خار را در چشم دیگران می‌بینه و تیر را در چشم خودش نمی‌بینه.»

·         «خاشاک به گاله ارزونه، شنبه به جهود.»

·         «خاک خور و نان بخیلان مخور.» ((خار نه‌ای زخم ذلیلان مخور...)) نظامی

·         «خاک کوچه برای باد سودا خوبه.»

·         «خال مه‌رویان سیاه و دانه فلفل سیاه// هر دو جانسوزند اما این کجا و آن کجا؟»

·         «خاله‌ام زائیده، خاله‌زام هو کشیده.»

·         «خاله را می‌خواهند برای درز و دوز و گرنه چه خاله چه یوز.»

·         «خاله سوسکه به بچه‌اش میگه: قربون دست و پای بلوریت.»

·         «خانه‌ای را که دو کدبانوست، خاک تا زانوست.»

·         «خانه اگر پر از دشمن باشه بهتره تا خالی باشه.»

·         «خانه خرس و بادیه مس؟»

·         «خانه داماد عروسیست، خانه عروس هیچ ‌خبری نیست.»

·         «خانه دوستان بروب و در دشمنان مکوب.» سعدی

·         «خانه قاضی گردو بسیاره اما شماره داره.»

·         «خانه کلیمی نرفتم وقتی هم رفتم شنبه رفتم.»

·         «خانه نشینی بی‌بی از بی‌چادریست.»

·         «خانه همسایه آش می‌پزند بمن چه؟»

·         «خدا به آدم گدا، نه عزا بده نه عروسی.»

·         «خدا برف را به اندازه بام میده.»

·         «خدا جامه می‌دهد کو اندام؟ نان می‌دهد کو دندان؟»

·         «خدا خر را شناخت، شاخش نداد.»

·         «خدا داده بما مالی، یک خر مانده سه تا نالی (نعلی).»

·         «خدا دیرگیره، اما سخت‌گیره.»

·         «خدا را بنده نیست.»

·         «خدا روزی‌رسان است، اما اِهنی هم می‌خواد.»

·         «خدا سرما را بقدر بالاپوش میده.»

·         «خدا شاه‌دیواری خراب کنه که این چاله‌ها پر بشه.»

·         «خدا گر ببندد زحکمت دری// به‌رحمت گشاید در دیگری.»

·         «خدا میان دانه گندم خط گذاشته.»

·         «خدا می‌خواهد بار را به منزل برساند من نه، یک خر دیگه.»

·         «خدا نجار نیست اما در و تخته رو خوب بهم می‌ندازه.»

·         «خدا وقتی بخواد بده، نمیپرسه تو کی هستی؟»

·         «خدا وقتی‌ها میده، ور ور جماران هم،ها میده.»

·         «خدا همه چیز را به یک بنده نمی‌ده.»

·         «خدا همونقدر که بنده بد داره، بنده خوب هم داره.»

·         «خدایا آنکه را عقل دادی چه ندادی و آنکه را عقل ندادی چه دادی؟» ~ خواجه عبدالله انصاری

·         «خدا یه عقل زیاد بتو بده یه پول زیاد بمن.»

·         «خر، آخور خود را گم نمیکنه.»

·         «خراب بشه باغی که کلیدش چوب مو باشه.»

·         «خر، ار جل اطلس بپوشد خر است.» (نه منعم به مال از کسی بهتر است...) سعدی

·         «خر است و یک کیله جو.»

·         «خر از لگد خر ناراحت نمیشه.»

·         «خر باربر، به که شیر مردم در.»

·         «خر به بوسه و پیغام آب نمی‌خوره.»

·         «خربزه شیرین مال شغاله

·         «خربزه که خوردی باید پای لرزش هم بشینی.»

·         «خربزه میخواهی یا هندوانه: هر دو وانه.»

·         «خر بیارو باقلا بار کن.»

·         «خر، پایش یک بار به چاله میره.»

·         «خرج که از کیسه مهمان بود// حاتم طایی شدن آسان بود.»

·         «خر چه داند قیمت نقل و نبات؟»

·         «خر خالی یرقه میره.»

·         «خر، خسته؛ صاحب خر، ناراضی.»

·         «خر خفته جو نمی‌خوره.»

·         «خر دیزه‌است، به مرگ خودش راضی است تا ضرر به صاحبش بزنه.»

·         «خر را با آخور می‌خوره، مرده را با گور.»

·         «خر را جایی می‌بندند که صاحب خر راضی باشه.»

·         «خر را که به عروسی می‌برند، برای خوشی نیست برای آبکشی است.»

·         «خر را گم کرده پی نعلش میگرده.»

·         «خر، رو به طویله تند میره.»

·         «خر سواری را حساب نمیکنه.»

·         «خرس، تخم میکنه یا بچه؟ از این دم بریده هر چی بگی برمیاد.»

·         «خرس در کوه، بو علی سیناست.»

·         «خرس شکار نکرده رو پوستشو نفروش.»

·         «خر، سی شاهی، پالون دوزار.»

·         «خر کریم را نعل کردن.»

·         «خر که جو دید، کاه نمیخوره.»

·         «خر، که علف دید گردن دراز میکنه.»

·         «خر گچ‌کش روز جمعه از کوه سنگ میاره.»

·         «خر لخت را پالانشو بر نمیدارند.»

·         «خر ما از کرگی دم نداشت.»

·         «خر نر را از تخمش می‌شناسند.»

·         «خر ناخنکی صاحب سلیقه می‌شود.»

·         «خروار نمکه، مثقال هم نمکه.»

·         «خر وامانده معطل چشه.»

·         «خروسی را که شغال صبح میبره بگذار سر شب ببره.»

·         «خر، همان خره پالانش عوض شده.»

·         «خرسواری بلد نیست، سواره اسب میشه»

·         «خریت ارث نیست بهره خداداده‌س.»

·         «خری که از خری وابمونه باید یال و دمشو برید.»

·         «خوشبخت آنکه خورد و کِشت، بدبخت آنکه مرد و هِشت.»

·         «خواب پاسبان، چراغ دزده.»

·         «خنده‌کردن دل خوش میخواد و گریه‌کردن سر و چشم.»

·         «خواست زیر ابروشو برداره، چشماشو کور کرد.»

·         «خواهر شوهر، عقرب زیر فرشه.»

·         «خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو.»

·         «خوبی لر به آنست که هر چه شب گوید روز نه آنست.»

·         «خودتو خسته ببین، رفیقتو مرده.»

·         «خودشو نمیتونه نگهداره چطور منو نگه میداره؟»

·         «خود گویی و خود خندی، عجب مرد هنرمندی

·         «خودم کردم که لعنت بر خودم باد.»

·         «خوردن خوبی داره، پس دادن بدی.»

·         «خوشا به حال کسانی که مردند و آواز ترا نشنیدند.»

·         «خوشا چاهی که آب از خود بر آرد.»

·         «خوش بود گر محک تجربه آید به میان// تا سیه‌روی شود هرکه در او غش باشد»

·         «خوش زبان باش در امان باش.»

·         «خولی بکفم به که کلنگی بهوا.»

·         «یک ده آباد به از صد شهر خراب.»

·         «خونسار است و یک خرس

·         عاقبت / بالاخره «خیاط هم در کوزه افتاد.»

·         «خیر در خانه صاحبش را می‌شناسد.»

·         «خیک بزرگ، روغنش خوب نمیشه.»

·         «خیلی خوش چسه جلوی باد هم میشینه.»

ضرب المثل های فارسی 2

[ویرایش] د

·         «دادن به دیوانگی گرفتن به عاقلی.»

·         «دارندگی‌ست و برازندگی.»

·         «داری طرب کن، نداری طلب کن.»

·         «داشتم داشتم حساب نیست، دارم دارم حسابه.»

·         «دانا داند و پرسد نادان نداند و نپرسد.»

·         «دانا گوشت می‌خورد نادان چغندر.»

·         «دانه فلفل سیاه و خال مهرویان سیاه// هر دو جانسوز است اما این کجا و آن کجا»

·         «دایه از مادر مهربان‌تر را باید پستان برید.»

·         «دختر، تخم ترتیزک است.»

·         «دختر تنبل، مادر کدبانو را دوست داره.»

·         «دختر می‌خواهی مامش را ببین، کرباس می‌خواهی پهناش را ببین.»

·         «دختر همسایه هر چه چل‌تر برای ما بهتر.»

·         «دختری که مادرش تعریف بکنه برای آقادائیش خوبه.»

·         «درازی شاه‌خانم به پهنای ماه‌خانم در.»

·         «در بیابان گرسنه را شلغم پخته به ز نقره خام.»

·         «در بیابان لنگه کفش‌کهنه، نعمت خداست.»

·         «در پس هر گریه آخر خنده‌ایست.» (...مرد آخربین مبارک بنده‌ایست) مولوی

·         «در جنگ، حلوا تقسیم نمی‌کنند.»

·         «در جوانی مستی، در پیری سستی، پس کی خدا پرستی؟»

·         «در جهان هرکس که دارد نان مفت// می‌تواند حرف‌های خوب گفت»

·         «در جهنم عقربی هست که از دستش به مار غاشیه پناه می‌برند.»

·         «در جیبش را تار عنکبوت گرفته‌است.»

·         «در چهل سالگی طنبور می‌آموزد در گور استاد خواهد شد.»

·         «در حوضی که ماهی نیست، قورباغه سپهسالاره.»

·         «در خانه‌ات را ببند همسایه تو دزد نکن.»

·         «در خانه اگر کس است یک‌حرف بس است.»

·         «در خانه بیعاره‌ها نقاره می‌زنند.»

·         «در خانه مور، شبنمی طوفانست.»

·         «در خانه هرچه، مهمان هرکه.»

·         «درخت اگر متحرک شدی ز جای بجای// نه جور اره کشیدی و نی جفای تبر» انوری

·         «درخت پربار، سنگ می‌خوره.»

·         «درخت تو گر بار دانش بگیرد// به زیر آوری چرخ نیلوفری را» ناصرخسرو

·         «درخت کاهلی بارش گرسنگی است.»

·         «درخت کج جز به آتش راست نمی‌شه.»

·         «درخت گردکان به‌این بزرگی، درخت خربزه الله‌اکبر.»

·         «درخت هر چه بارش بیش‌تر شود، افتاده‌تر شود.»

·         «درد دل خودم کم بود، این‌هم غرغر همسایه.»

·         «درد، کوه کوه میاد، مومو میره.»

·         «در دروازه را میشه بست، اما در دهن مردمو نمیشه بست.»

·         «در دنیا همیشه به یک پاشنه نمی‌چرخه.»

·         «در دنیا یه خوبی می‌مونه یه بدی.»

·         «در دیزی وازه، حیای گربه کجا رفته.»

·         «در زمستان، الو، به از پلوه.»

·         «در زمستان یه جل بهتر از یه دسته گل

·         «درزی در کوزه افتاد.»

·         «در زیر این گنبد آبنوسی، یک‌جا عزاست یک‌جا عروسی.»

·         «درس ادیب اگر بود زمزمه محبتی// جمعه به مکتب آورد طفل گریزپای را» نظیری نیشابوری

·         «در شهر کورها یه چشمی پادشاست.»

·         «در شهر نی‌سواران باید سوار نی شد.»

·         «در عفو لذتیست که در انتقام نیست.»

·         «در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست.» حافظ

·         «در کف شیر نر خونخواره‌ای// غیر تسلیم و رضا کو چاره‌ای؟» مولوی

·         «در کف هریک اگر شمعی بدی// اختلاف از گفت‌شان بیرون شدی» مولوی

·         «در مجلس خود راه مده همچو منی را// کافسرده‌دل افسرده کند انجمنی را»

·         «درم داران عالم را کرم نیست// کریمان را بدست اندر درم نیست» سعدی

·         «در مسجده، نه کندنیست نه سوزوندنی.»

·         «در نمک ریختن توی دیگ باید به مرد پشت کرد.»

·         «درویش از ده رانده، ادعای کدخدایی کند.»

·         «درویش مومیایی، هی میگی و نمیایی.»

·         «درویش را گفتند: در دکانتو ببند دهنشو هم گذاشت.»

·         «در، همیشه به یک پاشنه نمی‌گرده.»

·         «در هفت آسمان یک ستاره نداره.»

·         «دزد، آب گرون می‌خوره.»

·         «دزد بازار آشفته می‌خواهد.»

·         «دزد باش و مرد باش.»

·         «دزد به یک راه می‌رود، صاحب مال به هزار راه.»

·         «دزد حاضر و بز حاضر.»

·         «دزد ناشی به کاهدون میزنه.»

·         «دزدی آنهم شلغم؟»

·         «دزدی که نسیم را بدزدد دزد است.»

·         «دست از سر کچل ما بردار.»

·         «دست بالای دست بسیار است.» (در جهان پیل مست بسیار است ...) سعدی

·         «دست به دنبک هر کی بزنی صدا میده.»

·         «دست بریده قدر دست بریده را میدونه.»

·         «دست بشکند در آستین، سر بشکند درکلاه.»

·         «دست بیچاره چون بجان نرسد// چاره جز پیرهن دریدن نیست» سعدی

·         «دست بی‌هنر کفچه گدائیست.»

·         «دست پشت سر نداره.»

·         «دست پیش را گرفته که پس نیفته.»

·         «دستت چربه، بمال سرت.»

·         «دستت چو نمی‌رسد به بی‌بی// دریاب کنیز مطبخی را»

·         «دستت چو نمی‌رسد به کوکو، خشکه پلو را فرو کو.»

·         «دست‌تنگی بدتر از دلتنگی است.»

·         «دست خالی برای تو سر زدن خوبه.»

·         «دست در کاسه و مشت در پیشانی.»

·         «دست، دست را میشناسه.»

·         «دست دکاندار تلخ است.»

·         «دست راست را از چپ نمیشناسه.»

·         «دستش به خر نمیرسه پالانش را می‌زند.»

·         «دستش به دم گاو بند شده.»

·         «دستش به عرب و عجم بند شده‌است.»

·         «دستش به دهنش میرسه.»

·         «دستش در کیسه خلیفه‌است.»

·         «دستش را به کمرش گرفته که از بیگی نیفته.»

·         «دستش شیره‌ایست یا دستش چسبناک است.»

·         «دستش را توی حنا گذاشت.»

·         «دستش را توی پوست گردو گذاشت.»

·         «دست شکسته به کار میره، دل شکسته بکار نمیره.»

·         «دست شکسته وبال گردنه.»

·         «دستش نمک نداره.»

·         «دست کار دلو نمیکنه و دل کار دستو نمیکنه.»

·         «دستش کجه.»

*   «دستش به گوشت نمیرسه میگه پیف پیف بو میده.» 

 

·         «دست که به چوب بردی گربه دزده حساب کار خودشو میکنه.»

·         «دست که بسیار شد برکت کم می‌شود.»

·         «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل.» (پای ما لنگ است و منزل بس دراز) حافظ

·         «دست ننت درد نکنه.»

·         «دست و روت را بشور منم بخور.»

·         «دست و رویش را با آب مرده‌شور خانه شسته‌است.»

·         «دسته گل به آب داده.»

·         «دستی را که حاکم ببره خون نداره یا دیه نداره.»

·         «دستی را که نمیتوان برید باید بوسید.»

·         «دستی را که از من برید، خواه سگ بخورد خواه گربه

·         «دشمنان در زندان با هم دوست شوند.»

·         «دشمن دانا بلندت می‌کند// بر زمینت میزند نادان دوست»

·         «دشمن دانا که غم جان بود// بهتر از آن دوست که نادان بود» نظامی

·         «دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد.» (دانی که چه گفت زال با رستم گرد...) سعدی

·         «دعا خانه صاحبش را می‌شناسد.»

·         «دعا کن الفبا بمیره یا دعا کن بابات بمیره» ((...وگرنه معلم بسیار است.))

·         «دعوا سر لحاف ملانصرالدین بود.»

·         «دلاک‌ها که بیکار می‌شوند سر هم را می‌تراشند.»

·         «دل بی‌غم دراین عالم نباشد// اگر باشد بنی‌آدم نباشد»

·         «دل سفره نیست که آدم پیش هرکس باز کنه.»

·         «دلش درو طاقچه نداره.»

·         «دلم خوشه زن بگم اگر چه کمتر از سگم

·         «دلو همیشه از چاه درست در نمیاد.»

·         «دماغش را بگیری جانش در میاد.»

·         «دم خروس از جیبش پیداست.»

·         «دمش را توی خمره زده‌است.»

·         «دندون اسب پیشکشی را نمی‌شمارند.»

·         «دنده را شتر شکست، تاوانش را خر داد.»

·         «دنیا پس از مرگ ما، چه دریا چه سراب.»

·         «دنیا دمش درازه.»

·         «دنیا جای آزمایش است، نه جای آسایش.»

·         «دنیا، دار مکافاته.»

·         «دنیا را آب ببره او را خواب میبره.»

·         «دنیا را هر طور بگیری میگذره.»

·         «دنیایش مثل آخرت یزیده.»

·         «دنیا محل گذره.»

·         «دو تا در را پهلوی هم میگذارند برای اینست که به درد هم برسند.»

·         «دوتا گاو رو کنار هم ببندی ، همرنگ نشن هم خم میشن.»

·         «دو خروس‌بچه از یک مرغ پیدا می‌شوند، یکی ترکی می‌خونه یکی فارسی.»

·         «دود از کنده بلند میشه.»

·         «دود، روزنه خودشو پیدا میکنه.»

·         «دو دستماله میرقصه

·         «دور اول و بدمستی؟»

·         «دور دور میرزا جلاله، یک زن به دو شوهر حلاله.»

·         «دوری و دوستی

·         «دوست آنست که بگریاند؛ دشمن آنست که بخنداند

·         «دوست همه‌کس، دوست هیچ‌کس نیست.»

·         «دوستی به دوستی در، جو بیار زردآلو ببر.»

·         «دوستی دوستی از سرت می‌کنند پوستی؟»

·         «دوصد گفته چو نیم کردار نیست.» (برزگی سراسر به‌گفتار نیست...) فردوسی

·         «دو صد من استخوان باید که صدمن بار بردارد.»

·         «دوغ در خانه ترش است.»

·         «دوغ و دوشاب در نظرش یکیست.»

·         «دو قرت و نیمش باقیه.»

·         «دو قرص نان اگر از گندم است و گر از جو// دوتای جامه اگر کهنه‌است و گر از نو// چهارگوشه دیوار خود به‌خاطر جمع// که کس نگوید از این‌جا بخیز و آن‌جا رو// هزار مرتبه بهتر بنزد ابن‌ یمین// زفر مملکت کی‌قباد و کی‌خسرو» ابن یمین

·         «ده انگشت را خدا برابر نیافریده.»

·         «ده، برای کدخدا خوبه و برادرش.»

·         «ده درویش در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.» سعدی

·         «دهنش آستر داره.»

·         «دهنش چاک و بست نداره.»

·         «دهنش لقّه.»

·         «دهن مردم را نمی‌شود بست.»

·         «دهنه جیبش را تار عنکبوت گرفته.»

·         «دیده می‌بینه، دل میخواد.»

·         «دیر آمده زود میخواد بره.»

·         «دیر زائیده زود میخواد بزرگ کنه.»

·         «دیشب همه شب کمچه زدی کو حلوا؟»

·         «دیگ به دیگ میگه روت سیاه، سه پایه میگه صل علی.»

·         «دیگران کاشتند ما خوردیم، ما می‌کاریم دیگران بخورند.»

·         «دیگ ملا نصرالدین است.»

·         «دیگی که واسه ما نمی‌جوشه سر سگ توش بجوشه.»

·         «دیوار حاشا بلنده.»

·         «دیوار موش داره، موش هم گوش داره.»

·         «دیواری از دیوار ما کوتاهتر ندیده.»

·         «دیوانه چو دیوانه ببیند خوشش آید.»

[ویرایش] ذ

·         «ذات نایافته از هستی بخش// کی تواند که شود هستی بخش؟» عبدالرحمن جامی

·         «ذره ذره کاندرین ارض و سماست// جنس خود را همچو کاه و کهرباست» مولوی

·         «ذره ذره جمع گردد وانگهی دریا شود.» سعدی

[ویرایش] ر

·         «راستی هیبت‌اللهی یا میخواهی منو بترسونی؟»

·         «راه دزد زده تا چهل روز امنه.»

·         «راه دویده، کفش دریده.»

·         «رحمت به کفن دزد اولی.»

·         «رخت دو جاری را در یک طشت نمیشه شست.»

·         «رستم است و یکدست اسلحه.»

·         «رستم در حمام است.»

·         «رستم صولت و افندی پیزی.»

·         «رسیده بود بلایی ولی به خیر گذشت.» ((نریخت درد می‌ومحتسب زدیر گذشت ...)) آصفی هروی

·         «رطب خورده منع رطب چون کند.»

·         «رفت زیر ابروش را برداره چشمش را هم کور کرد.»

·         «رفت به‌نان برسه به‌جان رسید.»

·         «رفتم ثواب کنم کباب شدم.»

·         «رفتم خونه خاله دلم واشه، خاله خسبید دلم پوسید.»

·         «رفتم شهر کورها، دیدم همه کور، من هم کور.»

·         «رقاصه نمی‌تونست برقصه میگفت زمین کجه.»

·         «رند را بند و قحبه را پند سود نکند.»

·         «رنگم ببین و حالمو نپرس.»

·         «روبرو خاله و پشت سر چاله.»

·         «روده بزرگه روده کوچیکه رو خورد.»

·         «روز از نو، روزی از نو.»

·         «روز گار آئینه را محتاج خاکستر کند.»

·         «روزگار است اینکه گه عزت دهد گه خوار دارد// چرخ بازی‌گر از این بازی‌چه‌ها بسیار دارد» قائم‌مقام فراهانی

·         «روزه خوردنشو دیدم، ولی نماز کردنش را ندیده‌ام.»

·         «روزی به قدمه.»

·         «روزی ِ گربه دست زن شلخته‌است.»

·         «روضه‌خوان پشمه چال است.»

·         «روغن چراغ ریخته وقف امامزاده.»

·         «روغن روی روغن میره، بلغور، خشک میمونه.»

·         «رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز// تا داد خود از کهتر و مهتر بستانی» عبید زاکانی

·         «روی گدا سیاهه ولی کیسه‌اش پره.»

·         «ریسمان سوخت و کجیش بیرون نرفت.»

·         «ریش و قیچی هر دو در دست شماست.»

[ویرایش] ز

·         «ز آب خرد، ماهی خرد خیزد// نهنگ آن به که با دریا ستیزد» سعدی

·         «زاغم زد و زوغم زد، پس مانده کلاغ کورم زد.» (زوغم زد و زاغم زد، پس مانده کلاغم زد!)

·         «زبان بریده به کنجی نشسته صم بکم// به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم» سعدی

·         «زبان خر را خلج می‌دونه.»

·         «زبان خوش، مار را از سوراخ بیرون می‌آورد.»

·         «زبان سرخ سر سبز می‌دهد بر باد.» (به‌پای شمع شنیدم زقیچی پولاد...) امیرخسرو دهلوی

·         «زبان گوشت است به هر طرف که بچرخانی می‌چرخه.»

·         «زخم زبان از زخم شمشیر بدتره.»

·         «زدی ضربتی ضربتی نوش کن.»

·         «زردآلو را می‌خورند برای هسته‌اش.»

·         «زرنگی زیاد فقر می‌آره.»

·         «زرنگی زیاد مایه جوانمرگیست.»

·         «ز عشق تا به صبوری هزار فرسنگ است» (دلی که عاشق و صابر بود مگر سنگ است...)) سعدی

·         «زعفران که زیاد شد بخورد خر می‌دهند.»

·         «زکات تخم مرغ یک پنبه‌دونه‌است.»

·         «زمانه‌ایست که هر کس بخود گرفتار است» (تو هم در آینه حیران حسن خویشتنی...) آصفی هروی

·         «زمانه با تو نسازد، تو با زمانه بساز.»

·         «زمستان رفت و رو سیاهی به زغال موند.»

·         «زن آبستن گل می‌خوره اما گل داغستان.»

·         «زن از غازه سرخ رو شود و مرد از غزا.»

·         «زن بد را اگر در شیشه هم بکنند کار خودشو می‌کنه.»

·         «زن بلاست، اما الهی هیچ خانه‌ای بی‌بلا نباشه.»

·         «زن بیوه را برای میوه‌اش می‌خواهند.» ((یعنی برای ثروتش))

·         «زن تا نزائیده دلبره، وقتیکه زائید مادره.»

·         «زن جوان را تیری به پهلو نشیند به که پیری.»

·         «زن راضی، مرد راضی، گور پدر قاضی.»

·         «زن سلیطه سگ بی‌قلاده‌است.»

·         «زنگوله پای تابوت.»

·         «زن نجیب گرفتن آسونه، ولی نگهداریش مشکله.»

·         «زنی که جهاز نداره، اینهمه ناز نداره.»

·         «زورش به خر نمیرسه پالونش را برمی‌داره.» (...پالونش را می‌زنه)

·         «زور داری، حرفت پیشه.»

·         «زور دار پول نمی‌خواد، بی‌زور هم پول نمی‌خواد.»

·         «زهر طرف که شود کشته، سود اسلام است.»

·         «زیراندازش زمین است و رواندازش آسمون.»

·         «زیر پای کسی پوست خربزه گذاشتن.»

·         «زیر دمش سست است.»

·         «زیر دیگ آتش است و زیر آدم آدم.» (همان‌طور که آتش آب دیگ را به‌جوش می‌آورد، آدم نیز به وسوسه و تحریک دیگری برانگیخته می‌شود.)

·         «زیر سرش بلنده.»

·         «زیر شالش قرصه.»

·         «زیر کاسه نیم‌کاسه ایست.»

·         «زیره به کرمان می‌بره.»

[ویرایش] س

·         «سال به دوازده ماه ما می‌بینیم یکدفعه هم تو ببین.»

·         «سال به سال دریغ از پارسال.»

·         «سالها میگذره تا شنبه به نوروز بیفته.»

·         «سالی که نکوست از بهارش پیداست.»

·         «سبوی خالی را به سبوی پر مزن.»

·         «سبوی نو آب خنک دارد.»

·         «سبیلش آویزان شد.»

·         «سبیلش را باید چرب کرد.»

·         «سپلشت آید و زن زاید و مهمان عزیزم ز درآید.»

·         «سخن خودتو کجا شنیدی، اونجا که حرف مردمو شنیدی.»

·         «سر بریده سخن نگوید.»

·         «سر بزرگ بلای بزرگ داره.»

·         «سر بشکنه در کلاه، دست بشکنه در آستین.»

·         «سر بی‌صاحب میتراشه.»

·         «سر بی‌گناه، پای دار میره اما بالای دار نمیره.»

·         «سر پیازی یا ته پیاز؟»

·         «سر پیری و معرکه‌گیری.»

·         «سر تراشی را از سر کچل ما میخواد یاد بگیره.»

·         «سر حلیم روغن میرود.»

·         «سر خر باش، صاحب زر باش.»

·         «سر را با پنبه میبرد.»

·         «سر را قمی می‌شکنه تاوانش را کاشی میده.»

·         «سر زلف تو نباشد سر زلف دگری.»

·         «سرش از خودش نیست.»

·         «سرش به تنش زیادی میکنه.»

·         «سرش به کلاش میارزه.»

·         «سرش بوی قورمه سبزی میده.»

·         «سرش توی حسابه.»

·         «سرش توی لاک خودشه.»

·         «سرش جنگه اما دلش تنگه.»

·         «سرش را پیراهن هم نمیدونه.»

·         «سر قبری گریه کن که مرده توش باشه.»

·         «سر قبرم کثافت نکن از فاتحه خواندنت گذشتم.»

·         «سر کچل را سنگی و دیوانه را دنگی.»

·         «سر کچل و عرقچین.»

·         «سرکه مفت از عسل شیرین‌تره.»

·         «سرکه نقد بهتر از حلوای نسیه‌است.»

·         «سر که نه در راه عزیزان بود// بار گرانیست کشیدن بدوش» سعدی

·         «سر گاو توی خمره گیر کرده.»

·         «سرگنجشکی (کله‌گنجشکی) خورده.»

·         «سر گنده‌اش زیر لحافه.»

·         «سرم را می‌شکنه نخودچی جیبم می‌کنه.»

·         «سرم را سرسری متراش ای استاد سلمانی// که ما هم در دیار خود سری داریم و سامانی.»

·         «سرنا را از سر گشادش میزنه.»

·         «سرناچی کم بود یکی هم از غوغه اومد.»

·         «سر و ته یک کرباسند.»

·         «سری را که درد نمی‌کند دستمال مبند.»

·         «سری که عشق ندارد کدوی بی‌بار است.» (لبی که خنده ندارد شکاف دیوار است ...)

·         «سزای گرانفروش نخریدنه.»

·         «سسک هفت تا بچه میآره یکیش بلبله.»

·         «سفره بی‌نان جله، کوزه بی‌آب گله.»

·         «سفره نیفتاده (نینداخته) بوی مشک میده.»

·         «سفره نیفتاده یک عیب داره؛ سفره افتاده هزار عیب.»

·         «سفید سفید صدتومن، سرخ و سفید سیصدتومن، حالا که رسید به سبزه هرچی بگی میارزه.»

·         «سقش سیاه است.»

·         «سگ بادمش زیر پاشو جارو می‌کنه.»

·         «سگ باش، کوچک خونه نباش.»

·         «سگ پاچه صاحبش را نمیگیره.»

·         «سگ، پدر نداشت سراغ حاج عموشو میگرفت.»

·         «سگ چیه که پشمش باشه.»

·         «سگ در حضور به از برادر دور.»

·         «سگ در خانه صاحبش شیره

·         «سگ داد و سگ توله گرفت.»

·         «سگ دستش نمیشه داد که اخته کنه.»

·         «سگ را که چاق کنند هار میشه.»

·         «سگ زرد برادر شغاله

·         «سگست آنکه با سگ رود در جوال.»

·         «سگ سفید ضرر پنبه‌فروشه.»

·         «سگ سیر دنبال کسی نمیره.»

·         «سگش بهتر از خودشه.»

·         «سگ که چاق شد گوشتش خوراکی نمیشه.»

·         «سگ گر و قلاده زر؟»

·         «سگ ماده در لانه، شیر است.»

·         «سگ نازی آباده، نه خودی میشناسه نه غریبه.»

·         «سگ نمک‌شناس به از آدم ناسپاس.»

·         «سگی به بامی جسته گردش به ما نشسته.»

·         «سگی که برای خودش پشم نمیکند برای دیگران کشک نخواهد کرد.»

·         «سگی که پارس کنه، نمیگیره.»

·         «سلام روستائی بی‌طمع نیست.»

·         «سنده را انبر دم دماغش نمیشه برد.»

·         «سنگ به در بسته میخوره.»

·         «سنگ بزرگ علامت نزدنه.»

·         «سنگ بنداز بغلت واشه.»

·         «سنگ خاله قورباغه را گرو میکشه.»

·         «سنگ روی سنگ بند نمی شه.»

·         «سنگ کوچک سر بزرگ را میشکنه.»

·         «سنگ مفت، گنجشک مفت.»

·         «سنگی را که نتوان برداشت باید بوسد و گذاشت.»

·         «سواره از پیاده خبر نداره، سیر از گرسنه.»

·         «سودا، به رضا، خویشی بخوشی.»

·         «سودا چنان خوشست که یکجا کند کسی.» (دنیا و آخرت به نگاهی فروختیم) قصاب کاشانی

·         «سوداگر پنیر از شیشه می‌خوره.»

·         «سودای نقد بوی مشک میده.»

·         «سوراخ دعا را گم کرده.»

·         «سوزن، همه را میپوشونه اما خودش لخته.»

·         «سوسکه از دیوار بالا میرفت مادرش میگفت: قربون دست و پای بلوریت.»

·         «سهره (سیره) رنگ کرده را جای بلبل میفروشه.»

·         «سیب سرخ برای دست چلاق خوبه؟»

·         «سیب مرا خوردی تا قیامت ابریشم پس بده.»

·         «سیبی که بالا میره تا پائین بیاد هزار چرخ میخوره.»

·         «سیبی که سهیلش نزند رنگ ندارد.» (تعلیم معلم بکسی ننگ ندارد)

·         «سیلی نقد به از حلوای نسیه.»

[ویرایش] ش

·         «شاگرد اتوکشم، سرد میارم حرفه، گرم میارم حرفه.»

·         «شاه خانم می‌زاد، ماه خانم درد می‌کشه.»

·         «شاه می‌بخشه شیخ علیخان نمی‌بخشه.»

·         «شاه می‌بخشه ولی شاه قلی نمی‌بخشه.»

·         «شاهنامه آخرش خوشه.»

·         «شب دراز است و قلندر بیدار.»

·         «شب سمور گذشت و لب تنور گذشت.»

·         «شب عید است و یار از من چغندر پخته می‌خواهد// گمانش می‌رسد من گنج قارون زیر سر دارم»

·         «شبهای چهارشنبه هم غش می‌کنه.»

·         «شپش توی جیبش سه قاب بازی می‌کنه.»

·         «شپش توی جیبش منیژه خانومه.»

·         «شتر اگر مرده هم باشد پوستش بار خره

* «شتر با بارش گم می شه.»

 

·         «شتر بزرگه زحمتش هم بزرگه.»

·         «شتر پیر شد و شاشیدن نیاموخت.»

·         «شتر خوابیده‌اش هم بلندتر از خر ایستاده‌است.»

·         «شتر در خواب بیند پنبه دانه// گهی لف لف خورد گه دانه دانه»

·         «شتر دیدی ندیدی.»

·         «شتر را چه به علاقه‌بندی؟»

·         «شتر را گفتند: چرا شاشت از پسه؟ گفت: چه‌چیزم مثل همه‌کسه.»

·         «شتر را گفتند: چرا گردنت کجه؟ گفت: کجام راسته.»

·         «شتر را گفتند: چکاره‌ای؟ گفت: علاقه‌بندم. گفتند: از دست و پنجه نرم و نازکت پیداست.»

·         «شتر را گم کرده پی افسارش می‌گرده.»

·         «شتر سواری دولا دولا نمی‌شه.»

·         «شتر که نواله می‌خواد گردن دراز می‌کنه.»

·         «شتر کجاش خوبه که لبش بده؟»

·         «[[شتر گاو پلنگ

·         «شتر مرد و حاجی خلاص.»

·         «شترمرغ را گفتند: بار بردار. گفت: من مرغم. گفتند: پرواز کن. گفت: من شترم

·         «شتر با پیغام آب نمی خورد»

·         «شراب مفت را قاضی هم می‌خوره.»

·         «شریک اگر خوب بود خدا هم شریک می‌گرفت.»

·         «شریک دزد و رفیق قافله.»

·         «شست پات توی چشمت نره.»

·         «شش ماهه به دنیا اومده.»

·         «شعر چرا می‌گی که توی قافیه‌اش بمونی؟»

·         «شغال بیشه مازندران را// نگیرد جز سگ مازندرانی»

·         «شغال، پوزش به انگور نمی‌رسه می‌گه ترشه.»

·         «شغال ترسو انگور خوب نمی‌خوره.»

·         «شغال که از باغ قهر کنه منفعت باغبونه.»

·         «شغالی که مرغ می‌گیره بیخ گوشش زرده.»

·         «شکمت گوشت نو بالا آورده.»

·         «شکم گشنه، گوز فندقی.»

·         «شلوار نداره، بند شلوارش را می‌بنده.»

·         «شمر جلودارش نمی‌شه.»

·         «شنا بلد نیست زیر آبی هم می‌ره.»

·         «شنونده باید عاقل باشه.»

·         «شنیدی که زن آبستن گل می‌خوره اما نمی‌دونی چه گلی.»

·         «شوهر کردم وسمه کنم نه وصله کنم.»

·         «شوهر برود کاروانسرا، نونش بیاد حرمسرا.»

·         «شوهرم شغال باشد، نونم در تغار باشد.»

·         «شیر بی‌یال و اشکم که دید// اینچنین شیری خدا هم نافرید» مولوی

[ویرایش] ص

·         «صابونش به جامه ما خورده.»

·         «صبر کوتاه خدا سی ساله.»

·         «صداش صبح در میاد.»

·         «صد پتک زرگر، یک پتک آهنگر.»

·         «صد تا گنجشک با زاق و زوقش نیم منه.»

·         «صد تا چاقو بسازه، یکیش دسته نداره.»

·         «صد تومن میدم که بچه‌ام یکشب بیرون نخوابه وقتی خوابید، چه یک‌شب چه هزار شب.»

·         «صد رحمت به کفن دزد اولی.»

·         «صد سال گدائی می‌کنه هنوز شب جمعه را نمی‌دونه.»

·         «صد سر را کلاه است و صد کور را عصا.»

·         «صد من پرقو یک مشت نیست.»

·         «صد من گوشت شکار به یک چس تازی نمی‌ارزه.»

·         «صد موش را یک گربه کافیه.»

·         «صفراش به یک لیمو می‌شکنه.»

·         «صنار جیگرک سفره قلمکار نمی‌خواد.»

·         «صنار می‌گیرم سگ اخته میکنم، یه عباسی می‌دم غسل می‌کنم.»

[ویرایش] ض

·         «ضرب خورده جراحه.»

·         «ضرر را از هر جا جلوشو بگیری منفعته.»

·         «ضامن روزی بود روزی‌رسان.»

·         «ضرر به موقع بهتر از منفعت بی‌موقعه.»

·         «ضرر کارکن، کار نکردنه.»

[ویرایش] ط

·         «طاس اگر نیک نشیند همه کس نراد است.»

·         «طالع اگر اری برو دمر بخواب.»

·         «طاووس را به نقش و نگاری که هست خلق// تحسین کنند و او خجل از پای زشت خویش» سعدی

·         «طبل تو خالیست.»

·         «طبیب بی‌مروت، خلق را رنجور می‌خواهد.»

·         «طشت طلا رو سرت بگیر و برو.»

·         «طعمه هر مرغکی انجیر نیست.»

·         «طمع آرد به مردان رنگ‌زردی.»

·         «طمع پیشه را رنگ و رو زرده.»

·         «طمع را نباید که چندان کنی// که صاحب کرم را پشیمان کنی»

·         «طمع زیاد مایه جونم‌مرگی (جوانمرگی) است.»

·         «طمعش از کرم مرتضی‌علی بیشتره.»

[ویرایش] ظ

·         «ظالم پای دیوار خودشو می‌کنه.»

·         «ظالم دست کوتاه.»

·         «ظالم همیشه خانه خرابه.»

·         «ظاهرش چون گور کافر پر حلل// باطنش قهر خدا عزوجل» مولوی

[ویرایش] ع

·         «عاشقان را همه گر آب برد// خوبرویان همه را خواب برد» ایرج‌میرزا

·         «عاشق بی‌پول باید شبدر بچینه.»

·         «عاشقم پول ندارم کوزه بده آب بیارم.»

·         «عاشقی پیداست از زاری دل// نیست بیماری چو بیماری دل» مولوی

·         «عاشقی شیوه رندان بلاکش باشد.» حافظ

·         «عاشقی کار سری نیست که بر بالین است» سعدی

·         «عاقبت جوینده یابنده بود.» مولوی

·         «عاقبت گرگ‌زاده گرگ شود// گرچه با آدمی بزرگ شود» سعدی

·         «عاقل به کنار آب تا پل می‌جست// دیوانه پا برهنه از آب گذشت»

·         «عاقل گوشت می‌خوره، بی‌عقل بادمجان.»

·         «عالم بی‌عمل، زنبور بی‌عسله.»

·         «عالم شدن چه آسون آدم شدن چه مشکل.»

·         «عالم ناپرهیزکار، کوریست مشعله‌دار.»

·         «عبادت بجز خدمت خلق نیست// به تسبیح و سجاده و دلق نیست» سعدی

·         «عجب کشکی سابیدیم که همش دوغ پتی بود.»

·         «عجله، کار شیطونه.»

·         «عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد.»

·         «عذر بدتر از گناه.»

·         «عروس بی‌جهاز، روزه بی‌نماز، دعای بی‌نیاز، قورمه بی‌پیاز.»

·         «عروس تعریفی عاقبت شلخته درآمد.»

·         «عروس که به ما رسید شب کوتاه شد.»

·         «عروس میاد وسمه بکشه نه وصله بکنه.»

·         «عروس نمی‌تونست برقصه می‌گفت: زمین کجه.»

·         «عروس را که مادرش تعریف کنه برای آقادائیش خوبه.»

·         «عروس که مادر شوهر نداره، اهل محل مادرشوهرشند.»

·         «عزیز کرده خدا را نمی‌شه ذلیل کرد.»

·         «عزیز پدر و مادر

·         «عسس بیا منو بگیر.»

·         «عسل در باغ هست و غوره هم هست.»

·         «عسل نیستی که انگشتت بزنند.»

·         «عشق پیری گر بجنبد سر به رسوایی زند.»

·         «عقد پسرعمو و دخترعمو را در آسمان بسته‌اند.»

·         «عقلش پاره‌سنگ برمی‌داره.»

·         «عقل که نیست جون در عذابه.»

·         «عقل مردم به چشمشونه.»

·         «عقل و گهش قاطی شده.»

·         «علاج واقعه پیش از وقوع باید کرد.» (‌ ... دریغ سود ندارد چو رفت کار از دست) سعدی

·         «علاج بکن کز دلم خون نیاید.» (سرشک از رخم پاک کردن چه حاصل ...) میر والهی

·         «علف به دهان بزی باید شیرین بیاد.»

·         «عیدت را اینجا کردی نوروزت را برو جای دیگه.»

[ویرایش] غ

·         «غاز می‌چرونه.»

·         «غربال را جلوی کولی گرفت و گفت: منو چطور می‌بینی؟ گفت: هر طور که تو منو می‌بینی.»

·         «غلام به مال خواجه نازد و خواجه به هر دو.»

·         «غلیان بکشیم یا خجالت.» ((مائیم میان این دو حالت ...))

·         «غم مرگ برادر را برادر مرده می‌داند.»

·         «غوره نشده مویز شده‌است.»

[ویرایش] ف    

·         «فحش رو که بندازی رو زمین ،صاحبش خودش اونو برمیداره میزنه زیر بغلش»

·         «فردا که بر من و تو وزد باد مهرگان// آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست؟» ناصرخسرو

·         «فرزند بی‌ادب مثل انگشت ششمه، اگر ببری درد داره، اگر هم نبری زشته.»

·         «فرزند عزیز نور دیده// از دبه کسی ضرر ندیده»

·         «فرزند کسی نمیکند فرزندی// گر طوق طلا به گردنش بربندی»

·         «فرزند عزیز دردونه، یا دنگه یا دیونه.»

·         «فرشش زمینه، لحافش آسمون.»

·         «فرش، فرش قالی، ظرف، ظرف مس، دین، دین محمد.»

·         «فضول را به جهنم بردند گفت: هیزمش تره.»

·         «فقیر، در جهنم نشسته‌است.»

·         «فکر نان کن که خربزه آبه.»

·         «فلفل نبین چه ریزه بشکن ببین چه تیزه.»

·         «فلک فلک، بهمه دادی منقل، به ما ندادی یک کلک.»

·         «فواره چون بلند شود سرنگون شود.»

·         «فیل خوابی می‌بیند و فیلبان خوابی.»

·         «فیلش یاد هندوستان کرده.»

·         «فیل و فنجان.»

·         «فیل زنده‌اش صدتومنه، مرده‌اش هم صدتومنه.»

[ویرایش] ق

·         «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود.»

·         «قاپ قمارخونه‌است.»

·         «قاتل بپای خود پای دار میره.»

·         «قاچ زین را بگیر اسب‌دوانی پیشکشت.»

·         «قاشق‌سازی کاری نداره، مشت میزنی توش گود میشه، دمش را میکشی دراز میشه.»

·         «قاشق نداری آش بخوری نونتو کج کن بیل کن.»

·         «قاطر را گفتند: پدرت کیست؟ گفت: اسب آقادائیمه.»

·         «قاطر پیش‌آهنگ آخرش توبره‌کش میشه.»

·         «قبا سفید قبا سفیده.»

·         «قبای بعد از عید برای گل منار خوبه.»

·         «قدر زر، زرگر شناسد قدر گوهر، گوهری.»

·         «قرآن کنند حرز و امام مبین کشند» (یاسین کنند ورد و به طاها کشند تیغ ...)

·         «قربون برم خدارو، یک بام و دو هوارو، اینور بام گرما را اون ور بام سرمارو.»

·         «قربون بند کیفتم، تا پول داری رفیقتم.»

·         «قربون چشمهای بادومیت - ننه من بادوم می‌خوام.»

·         «قربون چماق دود کشت کاه، بده جوش پیشکشت.»

·         «قرض که رسید به صدتومن، هر شب بخور قیمه‌پلو.»

·         «قسمت را باور کنم یا دم خروس را؟»

·         «قسم حضرت عباس را باور کنم یا دم خروس را؟»

·         «قسم نخور که باور کردم.»

·         «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود.»

·         «قلم، دست دشمنه.»

·         «قم بید و قنبید، اونهم امسال نبید.»

«قوم و خویش، گوشت هم را می‌خورند استخوان هم را دور نمیندازند.»

ضرب المثل های فارسی 3

[ویرایش] ک

·         «کاچی بهتر از هیچی است.» یا «کاچی به ز هیچی.»

·         «کار از محکم‌کاری عیب نمی‌کنه.»

·         «کار بوزینه نیست نجاری.»

·         «کارکردن خر و خوردن یابو

·         «کاری را که گرگ به سختی انجام دهد، روباه به آسانی از پیش برد.»

·         «کارد، دسته خودشو نمی‌بره.»

·         «کار نباشه زرنگه.»

·         «کار، نشد نداره.»

·         «کار نیکو کردن از پر کردن است.»

·         «کار هر بز نیست خرمن کوفتن// گاو نر می‌خواهد و مرد کهن»

·         «کاری بکن بهر ثواب؛ نه سیخ بسوزه نه کباب.»

·         «کاسه جایی رود که قدح بازآید.»

·         «کاسه داغتر از آش.»

·         «کاسه را کاشی می‌شکنه، تاوانش را قمی میده.»

·         «کاسه ای زیر نیم کاسه است .»

·         «کاشکی را کاشتند سبز نشد.»

·         «کاشکی ننم زنده می‌شد؛ این دورانم دیده می‌شد.»

·         «کافر همه را به کیش خود پندارد.»

·         «کاه از خودت نیست کاهدون که از خودته.»

·         «کاه بده، کالا بده، دو غاز و نیم بالا بده.»

·         «کاه پیش سگ، استخوان پیش خر

·         «کاه را در چشم مردم می‌بینه کوه را در چشم خودش نمی‌بینه.»

·         «کاهل به آب نمی‌رفت، وقتی می‌رفت خمره می‌برد.»

·         «کباب پخته نگردد مگر به گردیدن.»

·         «کبک در چنگ باز خفتن»

·         «کبکش خروس می‌خونه.»

·         «کبوتر با کبوتر باز با باز// کند همجنس با همجنس پرواز»

·         «کپه هم با فعله است؟»

·         «کجا خوشه؟ اونجا که دل خوشه.»

·         «کج می‌گه اما رج می‌گه.»

·         «کچلی را گفتند: چرا زلف نمیگذاری؟ گفت: من از این قرتی‌گریها خوشم نمیاد.»

·         «کچل نشو که همه کچلی بخت نداره.»

·         «کچلیش کم، آوازش.»

·         «کدخدا را ببین، ده را بچاپ.»

·         «کرایه نشین، خوش نشینه.»

·         «کرم‌داران عالم را درم نیست// درم‌داران عالم را کرم نیست»

·         «کرم درخت از خود درخته.»

·         «کژدم را گفتند: چرا به زمستان در نمی‌آیی؟ گفت: به تابستانم چه حرمت است که در زمستان نیز بیرون آیم؟»

·         «کس را وقوف نیست که انجام کار چیست.» (هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار) حافظ

·         «کس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من.»

·         «کسی دعا می‌کنه زنش نمیره که خواهرزن نداشته باشه.»

·         «کسی را در قبر دیگری نمی‌گذارند.»

·         «کسی که از آفتاب صبح گرم نشد از آفتاب غروب گرم نمی‌شه.»

·         «کسی که از گرگ می‌ترسه گوسفند نگه نمی‌داره.»

·         «کسی که با مادرش زنا کنه، با دیگران چها کنه.»

·         «کسی که در کشتی سوار است، با ناخدا نمی‌جنگد

·         «کسی که منار می‌دزده، اول چاهش را می‌کنه.»

·         «کسی که خربزه می‌خوره، پای لرزش هم می‌شینه.»

·         «کشته از بسکه فزونست کفن نتوان کرد.»

·         «کفاف کی دهد این باده به مستی ما// خم سپهر تهی شد ز می‌پرستی ما»

·         «کف دستی که مو نداره از کجاش می‌کنند؟»

·         «کفتر صناری، یاکریم نمی‌خونه.»

·         «کفتر چاهی جاش توی چاهه.»

·         «کفشات جفت، حرفات مفت.»

·         «کفشاش یکی نوحه می‌خونه، یکی سینه می‌زنه.»

·         «کفگیرش به ته دیگ خورده.»

·         «کلاغ آمد چریدن یاد بگیره پریدن هم یادش رفت.»

·         «کلاغ از وقتی بچه‌دار شد، شکم سیر به خود ندید.»

·         «کلاغ از باغمون قهر کرد، یک گردو منفعت ما.»

·         «کلاغ خواست راه رفتن کبک را یاد بگیره راه رفتن خودش هم یادش رفت.»

·         «کلاغ، روده خودش درآمده بود اونوقت می‌گفت: من جراحم.»

·         «کلاغ سر لونه خودش قارقار نمی‌کنه.»

·         «کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی.»

·         «کلاه را که به هوا بیندازی تا پائین بیاید هزار تا چرخ می‌خوره.»

·         «کلاه کچل را آب برد گفت: برای سرم گشاد بود.»

·         «کلفتی نون را بگیر و نازکی کار را.»

·         «کلوخ‌انداز را پاداش سنگ است// جواب است ای برادر این نه جنگ است»

·         «کله‌اش بوی قورمه‌سبزی میده.»

·         «کله‌پز برخاست سگ جایش نشست.»

·         «کله‌گنجشکی خورده.»

·         «کمال همنشین در من اثر کرد// وگر نه من همان خاکم که هستم» سعدی

·         «کم بخور همیشه بخور.»

·         «کمم گیری کمت گیرم؛ نمرده ماتمت گیرم.»

·         «کنار گود نشسته میگه لنگش کن.»

·         «کنگر خورده لنگر انداخته.»

·         «کور از خدا چی میخواهد؟ دو چشم بینا.»

·         «کور خود و بینای مردم.»

·         «کورشه اون دکانداری که مشتری خودشو نشناسه.»

·         «کور را چه به شب‌نشینی.»

·         «کور کور را می‌جوره آب گودال را.»

·         «کور هرچی توی چنته خودشه خیال میکنه توی چنته رفیقش هم هست.»

·         «کوری دخترش هیچ، داماد خوشگل هم می‌خواهد.»

·         «کوری دگر عصاکش کور دگر بود» (سنی که روز حشر شفیعش عمر بود...)

·         «کوزه خالی، زود از لب بام میافته.»

·         «کوزه‌گر از کوزه شکسته آب می‌خوره.»

·         «کوزه نو آب خنک داره.»

·         «کوزه نو دو روز آب را سرد نگه میداره.»

·         «کوسه دنبال ریش رفت سیبیلشم از دست داد.»

·         «کوسه و ریش پهن.»

·         «کو فرصت؟»

·         «کوه بکوه نمیرسه، آدم به آدم میرسه.»

·         «کوه، موش زاییده.»

[ویرایش] گ

·         «گابمه و آبمه و نوبت آسیابمه.»

·         «گاو پیشانی سفیده.»

·         «گاوش زاییده.»

·         «گاو نه من شیر.»

·         «گاه باشد که کودکی نادان// به غلط بر هدف زند تیری» سعدی

·         «گاهی از سوراخ سوزن تو می‌ره گاهی هم از دروازه تو نمی‌ره.»

·         «گدارو که رو بدی صاحبخونه می‌شه.»

·         «نرمی ز حد مبر که چو دندان مار ریخت// هر طفل نی‌سوار کند تازیانه‌اش» صائب تبریزی

·         «گذر پوست به دباغخانه می‌افته.»

·         «گر به دولت برسی مست نگردی مردی.»

·         «گر بری گوش و گر زنی دمبم// بنده از جای خود نمی‌جنبم.»

·         «گربه برای رضای خدا موش نمی‌گیره.»

·         «گربه تنبل را موش طبابت می‌کنه.»

·         «گربه دستش به گوشت نمی‌رسه می‌گه بو می‌ده.»

·         «گربه را دم حجله باید کشت.»

·         «گربه را اگر در اطاق حبس کنی پنجه بروت می‌زنه.»

·         «گربه را گفتند: گهت درمونه خاک پاشید روش.»

·         «گربه روغن می‌خوره، بی‌بی دهن منو بو می‌کنه.»

·         «گربه شب سموره.»

·         «گربه شیر است در گرفتن موش// لیک موش است در مصاف پلنگ» سعدی

·         «گربه مسکین اگر پر داشتی// تخم گنجشک از زمین برداشتی»

·         «گر تو بهتر می‌زنی بستان بزن.»

·         «گر تو قرآن بدین نمط خوانی// ببری رونق مسلمانی» سعدی

·         «گر تو نمی‌پسندی تغییر ده قضا را» (در کوی نیک‌نامی ما را گذر ندادند ...) حافظ

·         «گر جمله کائنات کافر گردند// بر دامن کبریاش ننشیند گرد»

·         «گر حکم شود که مست گیرند// در شهر هر آنچه هست گیرند»

·         «گر در همه شهر یک سر نیشتر است// در پای کسی رود که درویش‌تر است»

·         «گر در یمنی چو با منی پیش منی// ور پیش منی چو بی‌منی در یمنی»

·         «گرد نام پدر چه می‌گردی؟// پدر خویش باش اگر مردی»

·         «گرز به خورند پهلوون.»

·         «گر زمین و زمان بهم دوزی// ندهندت زیاده از روزی»

·         «گر صبر کنی زغوره حلوا سازیم.»

·         «گر گدا کاهل بود تقصیر صاحب‌خانه چیست؟»

·         «گرگ دهن‌آلوده و یوسف ندریده.»

·         «گرگ‌زاده آخرش گرگ میشه.»

·         «گرگ که پیر میشه رقاص سگ میشه.»

·         «گرهی که با دست باز میشه نباید با دندان باز کرد.»

·         «گفت: پیغمبر که چون کوبی دری// عاقبت زآن در برون آید سری» مولوی

·         «گفت: چشم تنگ دنیادار را// یا قناعت پر کند یا خاک گور» سعدی

·         «گفت: خونه قاضی عروسیست. گفت: به تو چه؟ گفت: مرا هم دعوت کرده‌اند. گفت: به من چه؟»

·         «گفت: استاد؛ شاگردان از تو نمی‌ترسند. گفت: من هم از شاگردها نمی‌ترسم.»

·         «گفتند: خرس تخم میذاره یا بچه؟ گفت: از این دم بریده هرچی بگی برمیاد.»

·         «گفتند: خربزه و عسل با هم نمیسازند. گفت: حالا که همچین ساخته‌اند که دارند منو از وسط برمی‌دارند.»

·         «گفتند: خربزه می‌خوری یا هندوانه؟ گفت: هردوانه.»

·         «گفت: نوری خونه است؟ گفتند: علاوه بر نوری دخترش هم خونه‌است. گفت: نور علی نور.»

·         «گل بود به سبزه نیز آراسته شد.»

·         «گِل زن و شوهر را از یک تغار برداشته‌اند.»

·         «گله‌گیهات به سرم ایشالاه عروسی پسرم.»

·         «گنج بی‌رنج ندیده‌ست کسی// گل بی‌خار نچیده‌ست کسی» عبدالرحمن جامی

·         «گنج بی مار و گل بی‌ خار نیست// شادی بی‌غم در این بازار نیست» مولوی

·         «گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به هم‌اند» (جور دشمن چه‌کند گر نکشد طالب دوست...) سعدی

·         «گنجشک امسالی رو باش که گنجشک پارسالی را قبول نداره.»

·         «گنجشک با باز پرید افتاد و ماتحتش درید.»

·         «گنجشک با زاغ زوغش بیست تاش یه قرونه، گاومیش یکیش صدتومنه.»

·         «گندم از گندم بروید جو ز جو» (از مکافات عمل غافل نشو...) مولوی

·         «گندم خوردیم از بهشت بیرونمان کردند.»

·         «گنه کرد در بلخ آهنگری// به شوشتر زدند گردن مسگری»

·         «گوز در بازار مسگری.»

·         «گوز به شقیقه چه ربطی داره.»

·         «گوساله بسته را میزنه.»

·         «گوسفند امام‌رضا را تا چاشت نمی‌چرونه.»

·         «گوسفند بفکر جونه، قصاب به فکر دنبه.»

·         «گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله من// آنچه البته به جایی نرسد فریاد است» یغمای جندقی

·         «گوشت جوان لب طاقچه‌است.»

·         «گوشت را از ناخن نمیشه جدا کرد.»

·         «گوشت را از بغل گاو باید برید.»

·         «گوشت رانم را می‌خورم منت قصاب رو نمی‌کشم.»

·         «گوهر پاک بباید که شود قابل فیض// ورنه هر سنگ و گلی لؤلؤ مرجان نشود» حافظ

·         «گه جن خورده.»

·         «گیرم پدر تو بود فاضل// از فضل پدر تو را چه حاصل» ~ نظامی

·         «گیرم که مارچوبه کند تن بشکل مار// کو زهر بهر دشمن و کو مهره بهر دوست» خاقانی

·         «گیسش را توی آسیا سفید نکرده.»

[ویرایش] ل

·         «لاف در غریبی، گوز در بازار مسگرها.»

·         «لالائی بلدی چرا خوابت نمی بره.»

·         «لب بود که دندون اومد.»

·         «لقمان حکیم را گفتند: ادب از که آموختی؟ گفت: از بی‌ادبان.» سعدی

·         «لگد به بخت خودش می زنه.»

·         «لگد به گور حاتم زده.»

·         «لنگه کفشی در بیابان نعمتی ست.»

·         «لولهنگش آب می‌گیره.»

·         «لیلی را از دریچه چشم مجنون باید دید.»

[ویرایش] م

·         «ما از خیک دست برداشتیم خیک از ما دست برنمیداره.»

·         «ما اینور جوب تو اونور جوب.»

·         «ما اینور جوب تو اونور جوب، فحش بده فحش بستون، پیراهن یکی شانزده تومنه.»

·         «مادر را دل سوزد، دایه را دامن.»

·         «مادرزن خرم کرده، توبره بر سرم کرده.»

·         «مادر که نیست با زن‌بابا باید ساخت.»

·         «مادرمرده را شیون میاموز.»

·         «مارا باش که از بز دنبه می‌خواهیم.»

·         «ما رو باش که رو دیوارِ کی یادگاری می نویسیم .»

·         «مار از پونه بدش میاد، دم لونه اش سبز می شه.»

·         «مار پوست خودشو ول میکنه اما خوی خودشو ول نمیکنه.»

·         «مار تا راست نشه به‌سوراخ نمیره.»

·         «مار خورده افعی شده.»

·         «مار خیلی از پونه خوشش میاد دم لونه‌اش سبز میشه.»

·         «مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید میترسه.»

·         «مارگیر را آخرش مار میکشه.»

·         «مارمهره، هر ماری نداره.»

·         «مار هرکجا کج بره توی لونه خودش راست میره.»

·         «ماست را که خوردی کاسه‌شو زیر سرت بزار.»

·         «ماست‌ها را کیسه کردند.»

·         «ماست‌مالی کردن.»

·         «ماستی که ترشه از تغارش پیداست.»

·         «ماست نیستی که انگشتت بزنند.»

·         «ما صدنفر بودیم تنها، اونها سه‌نفر بودند همراه.»

·         «ما که خوردیم اما نگی یارو خر بود، سیرابیت نپخته بود.»

·         «ما که در جهنم هستیم یک پله پائین‌تر.»

·         «ما که رسوای جهانیم غم عالم پشمه.»

·         «مال است نه جان است که آسان بتوان داد.»

·         «مال بد بیخ ریش صاحبش.»

·         «مال به یکجا میره ایمون به هزار جا.»

·         «مالت را خار کن خودت را عزیز کن.»

·         «مال خودت را محکم نگهدار همسایه را دزد نکن.»

·         «مال خودم مال خودم مال مردمم مال خودم.»

·         «مال دنیا و بال آخرته.»

·         «مال ما گل مناره، مال مردم زیر تغاره.»

·         «مال مفت صرافی نداره.»

·         «پول باد آورده چند و چون نداره.»

·         «مال ممسک میراث ظالمه.»

·         «مال همه ماله، مال من بیت‌الماله.»

·         «ماما‌آورده را مرده‌شور میبره.»

·         «ماما که دوتا شد سر بچه کج در میاد.»

·         «ما و مجنون همسفر بودیم در دشت جنون// او به مطلب‌ها رسید و ما هنوز آواره‌ایم»

·         «مهر درخشنده چو پنهان شود// شب‌پره بازیگر میدان شود»

·         «ما هم تون را میتابیم هم بوق را میزنیم.»

·         «ماه همیشه زیر ابر پنهان نمیمونه.»

·         «ماهی رو هر وقت از آب بگیری تازه‌است.»

·         «ماهی، ماهی رو میخوره، ماهی‌خوار هر دو را.»

·         «ماهی و ماست؟ عزرائیل میگه بازم تقصیر ماست؟»

·         «مبارک خوشگل بود آبله هم درآورد.»

·         «مثقال نمکه خروار هم نمکه.»

·         «مثل سیبی که از وسط نصف کرده باشند.»

·         «مثل سگ پشیمونه.»

·         «مثل کنیز ملا باقر.»

·         «مرد چهل ساله تازه اول چلچلیشه.»

·         «مرد آنست که در کشاکش دهر// سنگ زیرین آسیا باشد»

·         «مرد خردمند هنر پیشه را// عمر دو بایست در این روزگار// تا به یکی تجربه آموختن// با دگری تجربه بردن به کار» سعدی

·         «مرد که تنبوتش دو تا شد بفکر زن نو میافته.»

·         «مرده را رو که بدی بکفن خودش میرینه.»

·         «مردی را پای دار میبردند زنش میگفت: یه شلیته گلی برای من بیار.»

·         «مردی که نون نداره اینهمه زبون نداره.»

·         «مرغ بیوقت‌خوان را باید سر برید.»

·         «مرغ زیرک که میرمید از دام؛ با همه زیرکی به دام افتاد.»

·         «مرغ گرسنه ارزن در خواب می‌بینه.»

·         «مرغ، هم تخم میکنه هم چلغوز.»

·         «مرغ همسایه غازه.»

·         «مرغی را که در هواست نباید به سیخ کشید.»

·         «مرغ یه پا داره.»

·         «مرغی که انجیر میخوره نوکش کجه.»

·         «مرگ برای من، گلابی برای بیمار.»

·         «مرگ به فقیر و غنی نگاه نمیکنه.»

·         «مرگ خر عروسی سگه

·         «مرگ خوبه اما برای همسایه.»

·         «مرگ میخواهی برو گیلان.»

·         «مرگ یه بار شیون یه بار.»

·         «مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد» (نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود ...) سعدی

·         «مزد خرچرونی خرسواریست.»

·         «مزد دست مهتر چس یابو است.»

·         «مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آوَرَد.»

·         «مسجد نساخته گدا درش ایستاده.»

·         «مسجد جای خوابیدن نیست.»

·         «مسلمانان در گور و مسلمانی در کتاب

·         «مشتری آخر شب خونش پای خودشه.»

·         «مُشک آن است که ببوید؛ نه آن که عطار بگوید.»

·         «مَشک خالی و پرهیز آب.»

·         «معامله با خودی غصه داره.»

·         «معامله نقد بوی مشک میده.»

·         «معما چو حل گشت آسان شود.»

·         «مغز خر خورده.»

·         « مفت باشه؛ کوفت باشه.»

·         «مفرداتش خوبه اما مرده‌شور ترکیبشو ببره.»

·         مگس به فضله‌ش بشینه تا مورچه‌خورت دنبالش میدوه.»

·         «مگه سیب سرخ برای دست چلاق خوبه؟»

·         «مگه کاشونه که کپه با فعله است؟»

·         «ملا شدن چه آسون، آدم شدن چه مشکل.»

·         «ملا نصرالدین صنار میگرفت سگ اخته می‌کرد یکعباسی میداد میرفت حموم.»

·         «من آنچه شرط بلاغ است با تو می‌گویم// تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال» سعدی

·         «من از بیگانگان هرگز ننالم// که با من هرچه کرد آن آشنا کرد» حافظ

·         «من کجا و خلیفه در بغداد.»

·         «من میگم خواجه‌ام تو میگی چند تا بچه داری؟»

·         «من میگم نره تو میگی بدوش.»

·         «من میگم انف، تو نگو انف، تو بگو انف.»

·         «من نمی‌گویم سمندر باش یا پروانه باش// چون بفکر سوختن افتاده‌ای مردانه باش» مرتضی قلیخان شاملو

·         «من نوکر حاکمم نه نوکر بادنجان.»

·         «موریانه همه چیز خونه را می‌خوره جز غم صاحب‌خونه را.»

·         «موش تو سوراخ نمی‌رفت جارو به دمبش می‌بست.»

·         «مورچه چیه که کله پاچش چی باشه.»

·         «موش زنده بهتر از گربه مرده‌است.»

·         «موش به همبونه (کیسه) کار نداره همبونه به موش کار داره.»

·         «موش و گربه که با هم بسازند دکان بقالی خراب می‌شه.»

·         «مهتاب نرخ ماست را می‌شکنه.»

·         «مهره مار داره.»

·         «مه فشاند نور و سگ عوعو کند// هرکسی بر طینت خود می‌تند» مولوی

·         «مهمون باید خنده‌رو باشه اگر چه صاحب‌خونه، خون گریه کنه.»

·         «مهمون تا سه روز عزیزه.»

·         «مهمون خر صاحب‌خونه‌است.»

·         «مهمون که یکی شد صاحب‌خونه گاو می‌کشه.»

·         «مهمون، مهمونو نمیتونه ببینه صاحب‌خونه هردو را.»

·         «مهمون ناخونده خرجش پای خودشه.»

·         «مهمون هرکی، در خونه هرچی.»

·         «میون حق و باطل چهار انگشته.»

·         «میون دعوا حلوا خیر نمی‌کنند.»

·         «میون دعوا نرخ معین می‌کنه.»

·         «می بخور، منبر بسوزان، مردم‌آزاری مکن.»

·         «می‌خوای عزیز بشی یا دور شو یا کور شو.»

·         «میراث خرس به کفتار می‌رسه.»

·         «میراث‌خوار بهتر از چشته‌خوره.»

·         «میوه خوب نصیب شغال می‌شه.»

·         «میهمان سخت عزیز است ولی همچو نفس// خفقان آرد اگر آید و بیرون نرود»

·         «مو از ماست کشیدن»

[ویرایش] ن

·         «نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود// مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد» سعدی

·         «ناخوانده به خانه خدا نتوان رفت.»

·         «ناز عروس به جهازه.»

·         «نازکش داری ناز کن، نداری پاهاتو دراز کن.»

·         «نبرد رگی تا نخواهد خدای» (اگر تیغ عالم بجنبد ز جای ...)

·         «نخود توی شله‌زرد.»

·         «نخودچی توی جیبم می‌کنی اونوقت سرم را می‌شکنی؟»

·         «نخودچی شو دزدیده.»

·         «نخود همه آش.»

·         «ندید بدید وقتی بدید به خود برید.»

·         «نذر می‌کنم واسه سرم خودم می‌خورم و پسرم.»

·         «نردبون، پله به پله.»

·         «نردبون دزدها.»

·         «نزدیک شتر نخواب تا خواب آشفته نبینی.»

·         «نزن در کسی را تا نزنند درت را.»

·         «نسیه، نسیه آخر به دعوا نسیه.»

·         «نشاشیدی شب درازه.»

·         «نشسته پاکه.»

·         «نفسش از جای گرم در میاد.»

·         «نکرده کار نبرند بکار.»

·         «نگاه به دست ننه کن مثل ننه غربیله کن.»

·         «نمی شه بهش گفت بالای چشمش ابروئه .»

·         «نوشدارو بعد از مرگ سهراب.»

·         «نوکر باب، شیش ماه چاقه شیش ماه لاغر.»

·         «نوکر بی‌جیره و مواجب تاج سر آقاست.»

·         «نو که اومد به بازار کهنه می‌شه دل‌آزار.»

·         «نون اینجا آب اینجا؛ کجا بروم به از اینجا؟»

·         «نون بدو، آب بدو، تو به دنبالش بدو.»

·         «نون بده، فرمون بده.»

·         «نون به هم قرض می دن.»

·         «نون به همه‌کس بده، اما نان همه‌کس مخور.»

·         «نونت را با آب بخور منت آبدوغ نکش.»

·         «نون خونه رئیسه، سگش هم همراهشه.»

·         «نون خودتو می‌خوری حرف مردمو چرا می‌زنی؟»

·         «نون خودتو می‌خوری حلیم حاج عباسو هم می‌زنی؟»

·         «نون را به اشتهای مردم نمیشه خورد.»

·         «نون را باید جوید توی دهنش گذاشت.»

·         «نونش توی روغنه.»

·         «نونش را پشت شیشه می‌ماله.»

·         «نون گدایی رو گاو خورد دیگه به کار نرفت.»

·         «نون نامردی توی شکم مرد نمی‌مونه.»

·         «نون نداره بخوره پیاز می‌خوره اشتهاش واشه.»

·         «نون نکش آب لوله کش.»

·         «نه آب و نه آبادانی نه گلبانگ مسلمانی.»

·         «نه آفتاب از این گرم‌تر می‌شود و نه غلام از این سیاه‌تر.»

·         «نه از من جو، نه از تو دو، بخور کاهی برو راهی.»

·         «نه به اون خمیری نه به این فطیری.»

·         «نه به اون شوری شوری نه به این بی‌نمکی.»

·         «نه بباره نه به داره، اسمش عمو موندگاره.»

·         «نه بر مرده، بر زنده باید گریست» (گر این تیر از ترکش رستمی است ...) فردوسی

·         «نه پسر دنیائیم نه دختر آخرت.»

·         «نه پشت دارم نه مشت.»

·         «نه پیر را برای خر خریدن بفرست نه جوان را برای زن گرفتن.»

·         «نه خانی اومده نه خانی رفته.»

·         «نه چک زدم نه چونه، عروس اومد به خونه.»

·         «نه خود خوری نه کس دهی گنده کنی به سگ دهی.»

·         «نه در غربت دلم شاد و نه رویی در وطن دارم// الهی بخت برگردد از این طالع که من دارم»

·         «نه دزد باش نه دزد زده.»

·         «نه راه پس دارم نه راه پیش.»

·         «نه سر پیازم نه ته پیاز.»

·         «نه سر کرباسم نه ته کرباس.»

·         «نه سرم را بشکن نه گردو توی دومنم کن.»

·         «نه سیخ بسوزه نه کباب» (کاری بکن بهر ثواب ...)

·         «نه عروس دنیا نه داماد آخرت.»

·         «نه شیر شتر نه دیدار عرب.»

·         «نه قم خوبه نه کاشون لعنت به هر دوتاشون.»

·         «نه مال دارم دیوان ببره نه ایمان دارم شیطان ببره.»

·         «نه نماز شبگیر کن نه آب توی شیر کن.»

·         «نه هرکه سر بتراشد قلندری داند» (هزار نکته باریک‌تر ز مو این‌جاست...) حافظ

·         «نیش عقرب نه از ره کین است// اقتضای طبیعتش این است»

·         «نیکی و پرسش؟»

·         «نیم‌طبیب خطر جان، نیم‌فقیه خطر ایمان»

[ویرایش] و

·         «وای به باغی که کلیدش از چوب مو باشه.»

·         «وای به خونی که یک شب از میونش بگذره.»

·         «وای به کاری که نسازد خدا.»

·         «وای به مرگی که مرده‌شور هم عزا بگیره.»

·         «وای به وقتی که بگندد نمک.»

·         «وای به وقتی که چاروادار راهدار بشه.»

·         «وای به وقتی که قاچاقچی گمرکچی بشه.»

·         «وعده سر خرمن دادن.»

·         «وقت خوردن، خاله، خواهرزاده را نمیشناسه.»

·         «وقت مواجب سرهنگه، وقت کارکردن سربازه.»

·         «وقتی که جیک جیک مستونت بود یاد زمستونت نبود؟»

·         «وقتی مادر نباشه با زن‌بابا باید ساخت.»

[ویرایش] ه

·         «هادی، هادی، اسم خودتو به ما نهادی.»

·         «هر آن کس که دندان دهد نان دهد» سعدی

·         «هر جا آشه، کچلک فراشه.»

·         «هر جا خرسه، جای ترسه.»

·         «هر جا سنگه به پای احمد لنگه.»

·         «هر جا که پری‌رخی‌ست دیوی با اوست.»

·         «هر جا که گندوم نده مال من دردمنده.»

·         «هر جا که نمک خوری نمکدون نشکن.»

·         «هر جا مرغ لاغره، جایش خونه ملا باقره.»

·         «هر جا هیچ جا، یک جا همه جا.»

·         «هر چه از دزد موند، رمال برد.»

·         «هر چه بخود نپسندی به دیگران نپسند.»

·         «هر چه بگندد نمکش می‌زنند// وای به روزی که بگندد نمک»

·         «هر چه به همش بزنی گندش زیادتر می‌شه.»

·         «هر چه پول بدی آش می‌خوری.»

·         «هر چه پیش آید خوش آید.»

·         «هر چه خدا خواست همان می‌شود// هر چه دلم خواست نه آن می‌شود»

·         «هر چه خورده نریده.»

·         «هر چه دختر همسایه چل‌تر، برای ما بهتر.»

·         «هر چه در دیگ است به چمچه میاد.»

·         «هر چه دیر نپاید دلبستگی را نشاید.»

·         «هر چه رشتم پنبه شد.»

·         «هر چه سر بزرگتر، درد بزرگتر.»

·         «هر چه سفره خالی تر، رختخواب گرم تر.»

·         «هر چه عوض داره گله نداره.»

·         «هر چه کنی به خود کنی گر همه نیک و بد کنی.»

·         «هر چه که پیدا می‌کنه خرج اتینا می‌کنه.»

·         «هر چه مار از پونه بدش میاد بیشتر در لونه‌اش سبز می‌شه.»

·         «هر چه می‌گم نره، بازم می‌گه بدوش.»

·         «هر چه نصیب است نه کم می‌دهند// ور نستانی به ستم می‌دهند»

·         «هر چه هست از قامت ناساز بی‌اندام ماست// ورنه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست» حافظ

·         «هر چی سنگه مال پای لنگه»

·         «هر چیز به دیده خوار آید عاقبت روزی به کار آید.»

·         «هر خری را به یک چوب نمی‌رونند.»

·         «هر دم از این باغ بری می رسد// تازه‌تر از تازه‌تری می‌رسد» نظامی

·         «هر دودی از کباب نیست.»

·         «هر رفتی، آمدی داره.»

·         «هر سخن جایی و هر نکته مقامی دارد.»

·         «هر سرازیری یک سر بالایی داره.»

·         «هر سرکه‌ای از آب، ترش‌تره.»

·         «هر شب شب قدر است اگر قدر بدانی.»

·         «هرکس از هر جا رونده‌است با ما برادرخونده‌است.»

·         «هرکسی پنج روزه نوبت اوست» (دور مجنون گذشت و نوبت ماست...) حافظ

·         «هرکسی از ظن خود شد یار من// از درون من نجست اسرار من» مولوی

·         «هرکسی کار خودش ، بار خودش ،آتیش به انبار خودش.»

·         «هر کسی کو دور ماند از اصل خویش// بازجوید روزگار وصل خویش» مولوی

·         «هرکه با مادر خود زنا کنه با دگران چها کنه.»

·         «هرکه بامش بیش، برفش بیشتر.»

·         «هرکه به یک‌ کار، به همه‌کار؛ هرکه به همه‌کار به هیچ‌کار.»

·         «هرکه به امید همسایه نشست گرسنه می‌خوابه.»

·         «هرکه تنها قاضی رفت خوشحال برمی‌گرده.»

·         «هرکه خربزه می‌خوره پای لرزش هم می‌شینه.»

·         «هرکه خری نداره غمی نداره.»

·         «هرکه خیانت ورزد دستش در حساب بلرزد.»

·         «هرکه دست از جان بشوید هر چه در دل دارد گوید.»

·         «هرکه در این بزم مقرب‌تر است// جام بلا بیش‌ترش می‌دهند»

·         «هرکه را زر در ترازوست، زور در بازوست.»

·         «هرکه را طاووس باید جور هندوستان کشد.»

·         «هرکه را مال هست و عقلش نیست// روزی آن مال مالشی دهدش// وآنکه را عقل هست و مالش نیست// روزی آن عقل بالشی دهدش» عمادی شهریاری

·         «هرکه را میخواهی بشناسی یا باهاش معامله کن یا سفر کن.»

·         «هرکه شیرینی فروشد مشتری بر وی بجوشد.»

·         «هرکه نان از عمل خویش خورد// منت از حاتم طائی نبرد»

·         «هرکی به فکر خویشه کوسه بفکر ریشه.»

·         «هرکی خر شد، ما پالونیم.»

·         «هرکی که زن نداره، آروم تن نداره.»

·         «هر گردی گردو نیست.»

·         «هر گلی زدی سر خودت زدی.»

·         «هزار تا چاقو بسازه یکیش دسته نداره.»

·         «هزار تا دختر کورو یکروزه شوهر می‌ده.»

·         «هزار دوست کمه، یک دشمن بسیار.»

·         «هزار قورباغه جای یه ماهی رو نمی‌گیره.»

·         «هزار وعده خوبان یکی وفا نکند.»

·         «هشتش گرو نه‌است.»

·         «هلو برو تو گلو.»

·         «هم از توبره می‌خوره هم از آخور.»

·         «هم از شوربای قم افتادیم هم از حلیم کاشون.»

·         «همان آش است و همان کاسه.»

·         «همان خر است و یک کیله جو.»

·         «هم چوب را خوردیم هم پیاز را و هم پول را دادیم.»

·         «هم حلوای مرده‌هاست هم خورش زنده‌ها.»

·         «هم خدا را می‌خواهد هم خرما را.»

·         «هم خر را می خواهد، هم خرما را.»

·         «همدون دوره، کردوش نزدیک.»

·         «همسایه نزدیک، بهتر از برادر دور.»

·         «همسایه‌ها یاری کنید تا من شوهرداری کنم.»

·         «هم فاله و هم تماشا.»

·         «همکار همکارو نمی‌تونه ببیند.»

·         «هم لحافه و هم تشک.»

·         «هم می‌ترسم هم می‌ترسونم.»

·         «همنشین به بود تا من از او بهتر شوم.»

·         «همنشین تو از تو به باشد، تا تو را عقل و دین بیافزاید.»

·         «همه چیز را همگان دانند.»

·         «همه ابری هم بارون نداره.»

·         «همه خرها رو به یک چوب نمی‌رونند.»

·         «همه رو مار می‌گزه مارو خرچسونه.»

·         «همه سرو ته یه کرباسند.»

·         «همه قافله پس و پیشیم.»

·         «همه‌کاره و هیچ‌کاره.»

«هم خر و میخاد هم خرمارو»

·         «همه ماری مهره نداره.»

·         «همه ماهی خطر داره بدنامیشو صفر داره.»

·         «هر مرغی انجیر نمی‌خوره.»

·         «همیشه آب در جوی آقا رفیع نمی‌ره یه دفه هم در جوی آقا شفیع می‌ره.»

·         «همیشه خره خرما نمی‌رینه.»

·         «همیشه روزگار به انسان رو نمیکنه.»

·         «همیشه شعبان، یک بار هم رمضان.»

·         «همیشه ما می‌دیدیم یه دفعه هم تو ببین.»

·         «همینو که زائیدی بزرگش کن.»

·         «هنوز آش خوره»

·         «هنوز باد به زخمش نخورده.»

·         «هنور دهنش بوی شیر می‌ده.»

·         «هنوز سر از تخم در نیاورده.»

·         «هنوز گرسنگی نکشیدی تاعاشقی یادت بره٫هنوز تنگت نگرفته تا دوتاش یادت بره»

·         «هنوز غوره نشده مویز شده.»

·         «هنوز دو قورت و نیمش باقی مانده.»

·         «هوو هوو را خوشگل می‌کنه جاری جاری را کدبانو.»

·         «هیچ ارزونی بی‌علت نیست.»

·         «هیچ انگوری دوبار غوره نمی‌شه.»

·         «هیچ بدهی را به هیچ بستانی کاری نیست.»

·         «هیچ بدی نرفت که خوب جاش بیاد.»

·         «هیچ بقالی نمیگه ماست من ترشه.»

·         «هیچ تقلبی بهتر از راستی نیست.»

·         «هیچ چراغی تا به صبح نمی‌سوزه.»

·         «هیچ‌چیز شرط هیچ‌چیز نیست.»

·         «هیچ دوئی نیست که سه نشه.»

·         «هیچ دودی بی‌آتش نیست.»

·         «هیچ عروس سیاه بختی نیست که تا چهل روز سفید بخت نباشه.»

·         «هیچ گربه ای برای رضای خدا موش نمی گیرد.»

·         «هیچکاره، رقاص پای نقاره.»

·         «هیچکاره و همه‌کاره.»

·         «هیچکس از پیش خود چیزی نشد// هیچ آهن خنجر تیزی نشد// هیچ قنادی نشد استادکار// تا که شاگرد شکرریزی نشد»

·         «هیچکس را توی گور دیگری نمی‌گذارن.»

·         «هیچکس روزی دیگری را نمی‌خوره.»

·         «هیچکس نمی‌گه ماست من ترشه.»

·         «هیچ گرونی بی‌حکمت نیست.»

[ویرایش] ی

·         «یابو برش داشته.»

·         «یابوی اخته و مرد کوسه سن و سالشون معلوم نیست.»

·         «یابوی پیش‌آهنگ آخرش توبره‌کش می‌شه.»

·         «یا خدا یا خرما.»

·         «یار بد، بدتر بود از مار بد.»

·         «یارب مبادا که گدا معتبر شود» (...گر معتبر شود ز خدا بی‌خبر شود)

·         «یار در خانه و ما گرد جهان می‌گردیم.»

·         «یار قدیم، اسب زین‌کرده‌است.»

·         «یار، مرا یاد کنه ولو با یک هل پوک.»

·         «یا زنگی زنگ باش یا رومی روم.»

·         «یا علی غرقش کن منهم روش.»

·         «یا کوچه‌گردی یا خانه‌داری.»

·         «یا مرگ یا اشتها.»

·         «یا مکن با پیل‌بانان دوستی// یا بنا کن خانه‌ای در خورد پیل» سعدی

·         «یکی رو تو ده راه نمی‌دادند سراغ کدخدا رو می‌گرفت.»

·         «یک ارزن از دستش نمی‌ریزه.»

·         «یک مرده به نام به که صد زنده به ننگ.»

·         «یک انار و صد بیمار.»

·         «یک بار جستی ملخی، دو بار جستی ملخی، آخر به دستی ملخی.»

·         «یک بز گر گله را گر می‌کند.»

·         «یک داغ‌دل بس است برای قبیله‌ای.»

·         «یکدم نشد که بی سر خر زندگی کنیم.»

·         «یک ده آباد بهتر از صد شهر خراب.»

·         «یک ذره شاخ بهتر از هزار ذرع دمه.»

·         «یک من ماست چقدر کره میده/ کره داره.»

·         «یکی به نعل و یکی به میخ.»

·         «یکی کمه، دو تا غمه، سه تا خاطر جمه.»

·         «یکی مرد و یکی مردار شد یکی به غضب خدا گرفتار شد.»

·         «یکی می‌بره یکی می‌دوزد.»

·         «یکی می‌مرد ز درد بینوایی؛ یکی میگفت: خانوم زردک می‌خواهی؟»

·         «یکی نون نداشت بخوره پیاز می‌خورد که اشتهاش واشه.»

·         «یکی‌یه‌دونه یا خل می‌شه یا دیوونه.»

·         «یه‌بام و دوهوا.»

·         «یه‌پا چارق، یه پا گیوه.»

·         «یه‌پاش این دنیا یه پاش اون دنیاست.»

·         «یه‌پول جیگرک سفره‌قلمکار نمی‌خواد.»

·         «یه‌تب یه پهلوانو می‌خوابونه.»

·         «یه‌تخته‌اش کمه.» (خل و کم‌عقل است)

·         «یه‌جا میل و مناره را نمی‌بینه یه جا ذره رو در هوا می‌شماره.»

·         «یه‌چیز بگو بگنجه.»

·         «یه‌حموم خرابه چهل‌تا جومه‌دار نمی‌خواد.»

·         «یه‌خونه داریم پنبه‌ریسه، میون هفتاد ورثه.»

·         «یه‌دست به پیش و یه‌دست به پس.»

·         «یه‌دست صدا نداره.»

·         «یه‌دستم سپر بود، یه‌دستم شمشیر، با دندونام که نمی‌تونم بجنگم

·         «یه‌دیوانه سنگی به چاه می‌ندازه که صدتا عاقل نمی‌تونن بیرون بیارن.»

·         «یه‌روده راست توی شیکمش نیست.»

·         «یه‌روزه مهمونیم و صدساله دعاگو.»

·         «یه‌روز حلاجی می‌کنه سه‌روز پنبه از ریش ورمی‌چینه.»

·         «یه‌سال بخور نون و تره صدسال بخور نون و کره.»

·         «یه‌سال روزه بگیر آخرش با فضله سگ افطار کن.»

·         «یه‌سوزن بخودت بزن و یه‌جوالدوز به مردم.»

·         «یه‌سیب و که به هوا بندازی تا بیاد پایین هزارتا چرخ می‌خوره.»

·         «یه‌شکم سیر بهتر از صدشکم نیم‌سیر.»

·         «یه‌عمر گدایی کرده هنوز شب جمعه رو نمی‌دونه.»

·         «یه‌کاسه‌چی صدتا سرناچی.»

·         «یه‌کفش آهنی می‌خواد و یه‌عصای فولادی.»

·         «یه‌کلاغ و چهل‌کلاغ.»

·         «یه‌گوشش دره یه‌گوشش دروازه.»

·         «یه‌لاش کردیم نرسید دولاش می‌کنیم که برسد.»

·         «یک دست صدا ندارد.»

·         «یه‌لقمه نون بربری من بخورم یا اکبری.»

·         «یه‌مرید خر بهتر از یه‌ده شیش‌دانگ.»

·         «یه‌مو از خرس کندن غنیمته.»

·         «یه‌مویز و چل‌قلندر.»

·         «یه‌نه بگو، نه‌ماه رو دل نکش.»

·         «یه‌وقت از سوراخ سوزن تو می‌ره یه‌وقت از در دروازه تو نمی‌ره.»

·         یه دکمه آورده میگه یه دست کت و شلوار از روش بدوز

 

فهرست افراد مشهور دنیا

[ویرایش] آ

[

[ویرایش] الف

[ویرایش] ب

[ویرایش] پ

[ویرایش] ت

[ویرایش] ث

[ویرایش] ج

[ویرایش] چ

[ویرایش] ح

[ویرایش] خ

[ویرایش] د

[ویرایش] ذ

[ویرایش] ر

[ویرایش] ز

[ویرایش] ژ

[ویرایش] س

[ویرایش] ش

[ویرایش] ص

[ویرایش] ض

[ویرایش] ط

[ویرایش] ظ

[ویرایش] ع

[ویرایش] غ

[ویرایش] ف

[ویرایش] ق

[ویرایش] ک

[ویرایش] گ

  • گروسی منصور آسمان شعر و غزل

[ویرایش] ل

[ویرایش] م

[ویرایش] ن


[ویرایش] و

[ویرایش] ه

[ویرایش] ی

خطاهای دید 3

 


خطای چشم







خطای چشم







خطای دید











خطای دید